فوریتهای پزشکی EMS

آشنايي با بيماريهاي اورژانس و درمان آنها

شرح بیماری

آترواسکلروز (تصلب‌ شرایین) عبارت‌ است‌ از یک‌ گونه‌ بسیار شایع‌ از تصلب‌ شرایین‌ که‌ طی‌ آن‌ رسوباتی‌ به‌ نام‌ پلاک‌ در دیواره‌ رگهایی‌ که‌ خون‌ حاوی‌ اکسیژن‌ و سایر مواد مغذی‌ را از قلب‌ به‌ سایر بخشهای‌ بدن‌ می‌برند، تشکیل‌ می‌شوند. آترواسکلروز می‌تواند باعث‌ آسیب‌ کلیوی‌، کاهش‌ خونرسانی‌ به‌ مغز و اندامها، و بیماری‌ رگهای‌ قلبی‌ شود. آترواسکلروز یکی‌ از علل‌ عمده‌ سکته مغزی و قلبی‌ است‌. شروع‌ آن‌ می‌تواند در سی‌ و چند سالگی‌ باشد. شیوع‌ آن‌ تا سن‌ 45 سالگی‌ در مردان‌ بیشتر است‌. اما پس‌ از یائسگی‌، شیوع‌ آن‌ در زنان‌ افزایش‌ می‌یابد.

                                                  
علایم‌ شایع‌

  • تا زمانی‌ که‌ آترواسکلروز به‌ مراحل‌ پیشرفته‌ نرسیده‌ باشد، اغلب‌ بدون‌ علامت‌ است‌. بروز علایم‌ بستگی‌ به‌ این‌ دارد که‌ خونرسانی‌ کدام‌ قسمت‌ بدن‌ کم‌ شده‌، و شدت‌ و گسترش‌ بیماری‌ در چه‌ حد است‌.
  • گرفتگی‌ عضله‌، وقتی‌ که‌ رگهای‌ پا درگیر شده‌ باشد.
  • آنژین‌ صدری‌ یا حمله قلبی‌، وقتی‌ رگهای‌ قلبی‌ درگیر شده‌ باشند.
  • سکته‌ مغزی‌، یا کاهش‌ ناگهانی‌ و موقت‌ خونرسانی‌ به‌ مغز اما بدون‌ بروز سکته‌، در صورتی‌ که‌ رگهایی‌ که‌ به‌ گردن‌ و سپس‌ مغز می‌روند، درگیر شده‌ باشند.

علل‌

تکه‌های‌ بافت‌ چربی‌دار، که‌ حاوی‌ لیپوپروتئین‌ کم‌چگال‌ (همان‌ کلسترول‌ بد) هستند و به‌ دیواره‌ سرخرگ‌ آسیب می‌رسانند، اغلب‌ در محل‌ اتصال‌ و انشعاب‌ سرخرگها رسوب‌ می‌کنند. تشکیل‌ این‌ رسوبات‌ شاید حتی‌ در اوایل‌ جوانی‌ آغاز شود. بافت‌ پوشاننده‌ دیواره‌ داخلی‌ سرخرگ‌ در این‌ نقاط‌ اتصال‌ و انشعاب‌، مواد چربی‌ موجود در خون‌ را به‌ دام‌ می‌افکند. با تجمع‌ مواد چربی‌، انعطاف‌پذیری‌ سرخرگ‌ کم‌ و فضای‌ داخلی‌ آن‌ تنگ‌تر می‌شود. در نتیجه‌ جریان‌ خون‌ مشکل‌ پیدا می‌کند. از طرفی‌ این‌ رسوبات‌ ممکن‌ است‌ شکاف‌ بردارند یا پاره‌ شوند و روی‌ آنها لخته‌ خونی‌ تشکیل‌ شود که‌ در نتیجه‌، رگ‌ مسدود می‌شود.

فشار خون‌ بالا ، کلسترول‌ بالا (بالا بودن‌ غلظت‌ لیپوپروتئین‌ کم‌ چگال‌ (کلسترول‌ بد) و پایین‌ بودن‌ غلظت‌ لیپوپروتئین‌ پرچگال‌ (کلسترول‌ خوب‌) ، سن‌ بالای‌ 60 سال‌ ، جنس‌ مذکر ، استرس ، دیابت شیرین‌ (مرض‌ قند) ، چاقی و کم‌تحرکی‌ ، سیگارکشیدن‌ ، تغذیه‌ نامناسب‌ (خوردن‌ چربی‌ و کلسترول‌ به‌ مقدار زیاد) و سابقه‌ خانوادگی‌ آترواسکلروز از عوامل تشدید کننده بیماری هستند.

پیشگیری‌

  • ترک‌ سیگار
  • توصیه‌هایی‌ که‌ در قسمت‌ رژیم‌ غذایی‌ آمده‌ است‌ را رعایت‌ کنید. کودکان‌ و نوجوانانی‌ که‌ والدین‌ آنها دچار آترواسکلروز هستند نیز از رژیم‌ کم‌ چربی‌ سود خواهند برد.
  • بطور منظم‌ ورزش‌ کنید.
  • حتی‌المقدور استرس‌ را کاهش‌ دهید و به‌ سطح‌ قابل‌ کنترل‌ برسانید.
  • اگر دیابت‌ یا فشارخون‌ بالا دارید، برنامه‌ درمانی‌ مربوطه‌ را به‌ دقت‌ رعایت‌ کنید.

درمان‌

  • آزمایشات‌ تشخیصی‌ ممکن‌ است‌ شامل‌ موارد زیر باشد: نوار قلب‌، تست‌ ورزش‌، آزمایش‌ خون‌ از نظر کلسترول‌ کلی‌، خوب‌ و بد، قندخون‌، و نیز عکسبرداری‌ از قفسه‌ سینه‌ و عروق.‌
  • برای‌ بعضی‌ از بیماران‌ که‌ خطر در مورد آنها زیاد است‌، جراحی‌ انجام‌ می‌شود: باز کردن‌ رگ‌ با بادکنکهای‌ مخصوص‌ در مورد رگهای‌ تنگ‌ شده‌؛ و سایر روشهای‌ جراحی‌ مانند تعویض‌ رگ‌ بیمار با سیاهرگ یا رگهای‌ مصنوعی‌.


 

  • به‌ دلیل‌ اینکه‌ کار از کار گذشته‌ و آسیب‌ قبلاً وارد شده‌ است‌، هیچ‌ داروی‌ رضایت‌بخشی‌ برای‌ درمان‌ آترواسکلروز وجود ندارد.
  • در تحقیقاتی مشخص‌ شده‌ است‌ که‌ پایین‌ آوردن‌ سطح‌ کلسترول‌ در کسانی‌ که‌ کلسترول‌ خونشان‌ بالا است‌، می‌تواند طول‌ عمر را افزایش‌ دهد. اگر شما علایم‌ یک‌ اختلال‌ ناشی‌ از آترواسکلروز را دارید، و رژیم‌ غذایی‌ و ورزش‌ در کاهش‌ کلسترول‌ مؤثر واقع‌ نشده‌ باشند، شاید برای‌ شما داروهای‌ ضدچربی‌ تجویز شود.
  • برای‌ درمان‌ مشکلات‌ همراه‌ آترواسکلروز (مثلاً فشار خون‌ بالا، یا بی‌نظمی‌های‌ ضربان‌ قلب‌) ممکن‌ است‌ تجویز داروهای‌ دیگر ضروری‌ باشد.
  • در برخی‌ دیگر از تحقیقات‌ مشخص‌ شده‌ است‌ که‌ آسپرین و ویتامین‌ E‌ ممکن‌ است‌ خطر سکته‌ قلبی‌ را کاهش‌ دهند.

چند نکته در رابطه با بیماری تصلب‌ شرایین

  • این‌ بیماری‌ در حال‌ حاضر علاج‌ناپذیر است‌. اما به‌ تازگی‌ گزارشات‌ زیادی‌ رسیده‌ مبنی‌ بر این‌ که‌ درمان‌ مجدانه‌ عوامل‌ خطر این‌ بیماری‌ می‌تواند تا حدی‌ انسداد را کاهش‌ دهد. بدون‌ درمان‌، عوارضی‌ پدید خواهند آمد که‌ نهایتاً به‌ مرگ‌ منتهی‌ خواهند شد.


 

  • سکته‌ قلبی، سکته‌ مغزی‌، آنژین‌ صدری‌، بیماریهای‌ کلیه، نارسایی‌ احتقانی‌ قلب‌ و مرگ‌ ناگهانی‌ از عوارض‌ احتمالی‌ این بیماری هستند.
  • میزان‌ فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری بستگی‌ به‌ وضعیت‌ عمومی‌ سلامت‌ و وجود بیماری‌های‌ دیگر دارد.
  • رژیم‌ غذایی‌ باید کم‌ چرب‌، کم‌ نمک‌ و پرفیبر باشد. مصرف‌ غلات‌، میوه‌ها و سبزیجات‌ تازه‌ را افزایش‌ دهید.
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم فروردین 1387ساعت 16:21  توسط سجاد فتحي  | 

سـم
به ماده اي گفته مي شود كه پس از ورود مقادير نسبتا كمي از آن به بدن ، باعث اختلال در عملكرد طبيعي بدن شده يا باعث تخريب بافتهاي بدن و مرگ ميگردد .
راههاي ورود سم به بدن

 عبارتند از
۱-گوارشي : زماني روي ميدهد كه سم از طريق دهان وارد شده و بوسيله دستگاه گوارش جذب شود .
۲-تنفسي : زماني كه سم از طريق دهان يا بيني وارد شده و بوسيله مخاط دستگاه تنفس جذب شود .
۳-تماسي : زماني روي ميدهد كه سم از طريق تماس با پوست سالم واردشده و بوسيله دستگاه گردش خون انتشار يابد .
۴-ترزيقي : زماني روي ميدهد كه سم از طريق پارگي در پوست وارد شده و بوسيله گردش خون در بدن انتشار يابد .
مسموميتهاي ترزيقي در نتيجه گزش حشرات ، مارگزيدگي يا ترزيق بوسيله سوزن روي مي دهد .
مسموميتهاي گوارشي
مسموميتهاي گوارشي شايع ترين نوع مسموميت هستند . اين مسموميت مي تواند ناشي از مصرف غذاي فاسد شده ، مصرف داروي اشتباه و يا زياد از حد خوردن دارو به قصد خودكشي و … مي باشد .
كودكان بيشتر از بزرگسالان در معرض خطر مسموميت اتفاقي قرار ميگيرند و مسموميت در كودكان بعلت مصرف مواد شيميايي خطرناك مانند نفت ، مواد پاك كننده ، دارو و … بيشتر است .
علائم كلي مسموميت گوارشي
۱- دردهاي شكمي                                                                       
 ۲  - تهوع - استفراغ
۳- استنشاق بوي ماده مصرف شده از دهان                           
  ۴- خواب آلودگي
 ۵- اختلال و ضعف تنفس و گردش خون                    
 ۶- بيهوش
و بعضي از علائم بستگي به ماده مصرف شده و نحوه تاثير آن دارد . براي مثال استفاده از مواد مخدر كاهش و وقفه تنفس ، تنگي مردمك چشم و خشكي دهان را در پي دارد .
در حاليكه استفاده از داروهاي محرك باعث هيجان, توهم, تعريق فراوان ، افزايش تنفس و ضربان قلب و تشنج مي شود .
در مسموميت با الكل به علت مصرف بيش از حد ، علائمي چون استشمام بوي الكل از تنفس بيمار ، تهوع و استفراغ, تنفس عميق ، نبض پر درمراحل ابتدايي و تنفس كم عمق و نبض تند در مراحل پيشرفته ديده مي شود و حتي بعلت تاثير الكل در سيستم عصبي فرد ، تعادل رفتاري و شخصيتي و تفكر فرد از بين رفته و ممكن است به ديگران يا خود آسيب برساند .
در مسموميت با اسيد و قلياها كه بصورت تصادفي يا به قصد خودكشي استفاده ميشوند ، وجود نواحي سوخته در اطراف صورت ، دهان و حلق ، استفراغ و اسهال خوني ، درد وسوزش شديد در مجراي گوارش و يا مشكلات تنفس و انسداد راه هوايي از علائم اين مسموميت است .
 اگر فرد مسموم هوشيار است,  از او پرسش كنيد
۱-who  نام ، سن ، جنس فرد ؟
۲-what  نوع ماده سمي بلع شده ؟
۳-  how much مقدار مصرف شده چه ميزان است ؟
۴-how  شرايط مسموميت به چه صورت است ؟
۵-when  زمان اتفاق افتادن مسموميت ؟
نكتـه
 اگر لبهاي سوخته مشاهده شد ، احتمال مسموميت با مواد سوزاننده مي باشد كه چندين جرعه آب سرد يا شير به او بدهيد .
در صورتي كه لباسهاي فرد مسموم  به وسيله مواد سوزاننده سوخته باشد .
اگر فرد مسموم بيهوش است ,او را ارزيابي كنيد هر ۲ تا ۳ دقيقه تنفس و نبض او را بررسي كنيد و ارجاع دهيد .
اقدامات كلي در برخورد با مسموميت گوارشي
در اين نوع مسموميت ها بعد از ارزيابي وضعيت فعاليت دستگاههاي حياتي ( تنفس وقلب ) ، اقدامات كلي سه مرحله است :
۱-تشخيص نوع سم
۲-رقيق كردن سم
۳-خارج كردن سم از معده
۴-تشخيص نوع سم : همانطور كه قبلا هم اشاره شد در صورت هوشيار بودن مسموم سوالاتي پرسيده ميشود و با بررسي محيط اطراف و علائم مشاهده شده نوع سم را تشخيص ميدهد .
۵-رقيق كردن سم : با رقيق كردن سم ميتوان از اثرات ناخواسته و سود بسياري از سموم جلوگيري كرد . چند ليوان آب نمك ولرم باعث به تعويق انداختن جذب سم از معده ميشود و در صورت موجود بودن شربت ايپكاك ipecac علاوه بر آب چند قاشق از اين شربت ميدهيم .
۶- خارج كردن سم از دستگاه گوارش: استفاده از محلول آب نمك ، يا آب به همراه چند قاشق شربت ايپكاك در مدت كوتاهي باعث ايجاد تهوع و استفراغ مي گردد .
براي تسريع در دفع مواد از معده در حاليكه مصدوم در حالت نشسته است و سرش به سمت جلو و پايين است با تحريك انتهاي گلو با انگشت ، وي را وادار به استفراغ مي كنيم و سپس با آرام كردن مصدوم او را به نزديكترين مركزدرماني ارجاع مي دهيم . ۰۰
نكات مهـم
۱-از دادن آب نمك براي كودكان بپرهيزيد ، زيرا اين عمل بسيار خطرناك بوده و باعث مرگ در كودكان در اثر خفگي ناشي از استفراغ ميشود .
۲-در صورتي كه مسموميت در اثر مصرف مواد اسيدي ، قليايي ، فراورده هاي نفتي يا مواد سوزاننده يا مواد پاك كننده و شوينده ها باشد به هيچ عنوان عمل رقيق كردن و واداركردن به استفراغ را انجام ندهيد .
چون در صورت استفراغ اين مواد ممكن است مري مجددا آسيب ببيند و يا با آسپيره شدن به داخل راه هوايي باعث آسيب مخاط ، تورم و انسداد راههايي هوايي گردد .
۳-در افراد بيهوش ، افرادي كه تشنج كرده ، بيماراني كه سابقه ناراحتي قلبي دارند و زنان باردار عمل وادار كردن به استفراغ را نبايد انجام دهيد .
مسموميت گوارش ميكروبي
بوتوليسم 
تشخيص سريع اين بيماري و مراقبت لازم آن موجب حفظ حيات فرد مسموم خواهد شد هر چند اين نوع مسموميت نادر است اما در ۶۰ درصد موارد به مرگ مي انجامد .
اين سم كه از باكتري كلستريديوم بوتولوئيد ترشح مي شود ، مانع از ارسال پيامهاي عصبي از اعصاب محيطي به عضلات مي گردد و به ضعف شديد ، فلج و مرگ
مي انجامد . متاسفانه اين سم هيچ طعم و مزه اي ندارد .
نشانه هاي بيماري معمولا تا ۲۴ ساعت پس از مصرف سم ظاهر نمي شود
و پس از آن نشانه ها و علائم زير به ترتيب و بتدريج آغاز مي گردند :
۱- خشكي دهان                 ۳- عدم تطابق در چشم و دو بيني 
 ۲- گلودرد                                   ۴- خستگي شديد
 ۵- اشكال در صحبت كردن و بلع          ۶- فلج عضلات تنفسي
 ۷- فلج                              ۸- از بين رفتن رفلكس هاي بدن
۹- محدوديت حركات چشم                 ۱۰- اختلال شديد تنفسي
۱۱- مردمك هاي گشاد                                                      
منبع اصلي سم برتوليسم ، غذاي كنسرو شده تاريخ گذشته است كه قبل از مصرف خوب حرارت نديده اند  . اما به تازگي مشاهده شده كه ۲۴ درصد موارد گزارش شده ناشي از غذاهاي رستوراني بوده اند .
اقدامات و كمك هاي اوليه
۱-وادار كردن به استفراغ
۲-دادن اكسيژن با فشار زياد در صورت شك به فلج عضلات تنفسي
۳-دادن سفيده تخم مرغ
۴-رسانيدن بيمار به مركز درماني
۵-تجويز ضد سم توسط پزشك
 مسموميت هاي تنفسي
سموم تنفسي موادي سمي هستند كه از طريق مجاري تنفسي وارد شده و از ريه ها جذب بدن مي شوند . بيشتر مسموميت هاي تنفسي ناشي از دود آتش سوزي ميباشد . سم به سرعت جذب بدن شده و معمولا عواقب خوبي ندارد .
منابع اصلي مسموميتهاي تنفسي عبارتند از :
۱-گازهاي منو اكسيد كربن co : گاز اصلي متصاعد شده از اگزوز اتومبيل وكرسي است ، در زنبورداري براي كشتن زنبور بكار مي رود
۲-گازهاي دي اكسيدكربن  : در صنعت ايجاد ميشود و در عمق چاه وجود دارد . ۳- گاز كلر : در استخر ها بكار مي رود .
۴-گاز آمونياك : گازهاي صنعتي
۵-گازهاي بيهوشي ( اتر )
۶-گاز دي اكسيد سولفور ( ( : در صنايع يخ سازي بكار ميرود و در چاهها نيز وجود دارد .
 علائم و نشانه هاي عمومي مسموميت تنفسي :
۱- سر درد شديد                      ۶-  اشك ريزش و سوختگي چشم
۲- تهوع و استفراغ                   ۷- سوختگي گلو و سينه و پوست صورت
۳- سرفه ، تنفس صدادار         ۸- سيانوز ( كبودي )
۴- تنگي نفس                            ۹- گيجي و منگي
۵- درد قفسه سينه                 ۱۰- اختلال در هوشياري و بيهوشي
اقدامات و كمك هاي اوليه
- شل نمودن يقه و كمربند و باز نگه داشتن راه هوايي
- در مسموميت هاي تنفسي ، بايد فوراً اكسيژن ۱۰۰درصد داده شود ( با توجه به دستورالعمل استفاده از كپسول اكسيژن )
- انتقال سريع مصدوم به مركز
 مسموميت هاي تماسي
اين نوع مسموميت زماني روي مي دهد كه ماده سمي از طريق پوست وارد بدن شود و از طريق دستگاه گردش خون در سراسر بدن توزيع گردد . حشره كشها و سموم
صنعتي دو نوع شايع از سمومي هستند كه از طريق پوست قابل جذب مي باشند
همچنين گياهان بسياري وجود دارند ( نظير گزنه ، پيچك , سماق و غيره ) كه در صورت تماس با پوست واكنشهاي شديد حساسيتي ايجاد مي كنند كه اين واكنشها مي توانند در كل بدن نيزمنتشر شوند .
علائم و نشانه هاي عمومي مسموميت هاي تماسي
۱- التهاب يا قرمزي پوست               ۶- گيجي و منگي
۲- سوختگي شيميايي                        ۷- شوك
۳- بثورات جلدي                       ۸- تجمع آب در پوست و ظهور تاول
۴- خارش             ۹- ساير علائم و نشانه هاي عمومي مسموميتها    
۵- تهوع و استفراغ
كه اين علائم و  نشانه ها در مسموميت تماس گياهي سه دسته هستند
۱-علائم خفيف : خارش خفيف
۲-علائم خفيف تا متوسط : خارش و قرمزي
۳-علائم متوسط : خارش ، قرمزي ، تورم
۴-علائم شديد : خارش ، قرمزي ، تاول و تورم
 اقدامات و كمكهاي اوليه در مسموميت تماسي
-شستشوي پوست با مقادير زياد آب حداقل به مدت ۲۰ دقيقه
-در حين شستشوي پوست ، لباس و يا جواهر آلات را در آوريد
- شستشوي محل با آب و صابون
- انتقال مصدوم با مركز درماني
مسموميت هاي تزريقي
پس از مسموميت هاي گوارشي ، مسموميتهاي ترزيقي دومين عامل مسموميتها به شمار مي آيند .
چهار عامل عمده براي آن وجود دارد
۱- مسموميت ترزيقي در اثر ترزيق دارو به بدن
۲- گاز گرفتگي حيوانات
۳- مار گزيدگي
۴- گزش حشرات
*  مسموميت ترزيقي در اثر ترزيق دارو به بدن
ترزيق بعضي از داروها به طريق مختلف, خواه داخل وريدي  IV، داخل عضلاني ( IM ) ، زير جلدي (SC) ، داخل جلدي (ID) , ميتواند علائم و واكنشهاي حساسيتي را ايجاد كند . همچنين برخي از افراد نيز به داروهاي خاصي حساسيت دارند .
 نشانه ها و علائم اصلي به صورت شوك حساسيتي يا آنافيلاكتيك بروز مي كند .
علائم و نشانه هاي عمده شوك آنافيلاكتيك در اثرترزيق داروها
۱-خارش در سراسر بدن
۲-تورم
۳-ضعف عمومي
۴-بيهوشي
۵-نبض و تنفس نا منظم
 اقدامات و كمك هاي اوليه در مسموميت ترزيقي داروها
مانند كمك هاي اوليه شوك آنافيلاكتيك بوده كه در فصل مربوطه توضيح داده شده است .

تشخیصهای افتراقی در مسمومیتها :

بر اساس ماده یا دارویی که سبب مسمومیت می شود, علایم آنها نیز فرق می کند . پاره ای از نشانه های مسمومیت عبارتند از:
- خواب آلودگی یا کما (در مسمومیت با مواد مخدر)
- شکم درد , استفراغ و اسهال ( درمسمومیت با تحریک کنندگان روده ای )
- افزایش بزاق دهان , انقباض و کوچک شدن مردمک چشمها ( در مسمومیت با حشره کشها )
- سوختگی اطراف لب و دهان ( در مسمومیت با مواد سفید کننده )
- اسپاسمهای عضلانی ( در مسمومیت با استریکنین )
- تشنج ( در مسمومیت با محرکهای سیستم عصبی )
- عرق ریزش و تند شدن تنفس ( در مسمومیت با داروهای اعصاب )
- صورتی شدن رنگ پوست ( در مسمومیت با منوکسید کربن )
- تاولیهای پوستی ( در مسمومیت با منوکسید کربن و داروهای ضد افسردگی )

* در برخورد با مسمومیت ها به نکات زیر توجه کنید :

۱- تحقیق کنید که چه ماده ای باعث مسمومیت فرد شده .
۲- اگر نشانه هایی از سوختگی در اطراف دهان فرد مسموم مشاهده نمودید , به آهستگی یک لیوان آب یا شیر به او بدهید .
۳- مصدوم را در وضعیت ریکاوری قرار دهید ( چه بیهوش باشد وچه هوشیار )
۴ –ظروفی که ماده سمی در آن قرار دارد را برای بررسی همراه مصدوم به بیمارستان ببرید.

نشانه های عمومی وتشخیص های افتراقی در مسمومیتها:

۱)کاهش وزن:

در مسمومیت مزمن با آرسنیک:ضعف وبیحالی،کمخونی،کاهش وزن،طعم فلزی در دهان،اختلالات گوارشی،اختلالات پوستی،نوارهای سفید رنگ در دیستال ناخن

دی نیتروفیل:کاهش وزن،اختلالات کلیوی یا کبدی،کاتاراکت،آگرانولوسیتوز

سرب:درد،کوفتگی،افتادگی مچ دست وپا،کاهش وزن، اختلال رشد

جیوه:اختلالاتCNS ،کلیه وریه،کاهش وزن در نوع مزمن

۲)ضعف وبیحالی:

* سرب وآرسنیک

بوتولیسم:اختلال گوارشی،فلج حرکتی قرینه ودو طرفه پایین رونده،فلج بولبار(دوبینی،دیسفاژی،اختلال تکلم)،نارسایی تنفسی

دیورتیک های تیازیدی:علایم دهیدراتاسیون،هیپوکالمی(ضعف،کرامپ عضلانی، آریتمی)،تشنج(نادر وثانویه به هیپوناترمی)،تهوع،استفراغ،اسهال، آلکالوز متابولیک،هیپر گلیسمی(ناشایع)

* جیوه

ترکیبات نیتریت:بر حسب میزان اسیدوز ودرصد متهموگلوبینمی(علایمی نظیر هیپوتانسیونریا، ضعف وبیحالی، سردرد، تهوع،استفراغ،خواب آلودگی

ارگانوفسفات:اثرات موسکارینی(تعریق،اشک ریزش،بی اختیاری ادرار ومدفوع،برادی کاردی،هیپوتانسیون، تاری دید ومیوزیس)،اثرات نیکوتینی(فاسیکولاسیون وکرامپ عضلانی، ضعف وبیحالی، فلج شل، کاهش یا فقدان رفلکسها،تاکی کاردی وهیپوتانسیون)

نیکوتین: اول اثرات موسکارینی وسپس اثرات نیکوتینی

نئوستیگمین،سوکسینیل کولین، تالیوم،ترکیبات کلردار هم موجب ضعف وبیحالی میشوند.

۳)ترمور ولرز:بخار مس،اکسیدهای فلزی، تئوفیلین،آنتی سایکوتیک ها(فنوتیازین)،لیتیم،کوکائین،داروهای پایین اورنده قند خون،MAOI

4)برادی پنه وهیپوونتیلاسون: هرماده هی که موجب تضعیف CNS بشوداز جملهاتانول،کلونیدین، مواد مخدرشبه تریاک، (عارضه دیررس:باربیتوراتها،مارگزیدگی، سیانید،منوکسید کربن نیز میباشد)

۵)تاکی پنه، هیپر پنه،یا هیپر ونتیلاسیون: آمفتامین،آتروپین،باربیتوراتها، منوکسیدکربنف تئوفیلین، سیانید،کوکائین
۶)برادی کاردی: آنتی کولین استرازها(قیزوستیگمین، نئوستیگمین، حشره کشهای ارگانوفسفره) :در مراحل اولیه اثرات موسکارینی ودر مسمومیتهای شدید هثرات نیکوتینی دارد.بتا بلوکر،کانال کلسیم بلوکرها، داروهای کولینرژیک(پیلوکارپین،کاربامول،قارچهای سمی،نیکوتین)،کلونیدین،داروهای دیژیتال،مواد مخدر، رزرپین، سیانید

۷)تاکی کاردی:آنتی کولینرژیکها،آمفتامین، داروهای پائین آورنده قند خون، سمپاتومیمتیکها(آدرنالین،نوراپی نفرین،افدرین،فنیل افرین)،تئوفیلین،هورمونهای تیروئید(تیروکسینولوتیروکسین)،MAOI

8)تب: آنتی سایکوتیک،آمفتامین، آرسنیک، آنتی کولینرژیسک،ضد افسردگیهای حلقوی، سزب، تئوفیلین، آنتی هیستامین، سمپاتومیمتیک

نکته:کلیه مسمومیتهای که موجب اسپاسم یا فاسیکولاسیون شدید ویا تشنج میشوند میتواند تب ایجاد کند.

* علائم ونشانه های پوستی وتشخیص های افتراقی:

۱)پوست گرم وخشک:آنتی کولینرژیکها(آنتی هیستامین ها، داروهای ضد پارکینسون، آتروپین،فنوتیازین و…) اعصاب غدد عرق از نوع سمپاتیک بوده وکولینرژیک میباشد وگیرنده های آن از نوع موسکارینی است لذا آن دسته از داروهائی که خاصیت آنتی موسکارینی دارند موجب خشکی پوست وبرافروختگی وتب میشوند.

۲)ایکتر: ناشی از اختلال کبدی: استامینوفن، نفتالن، فنوتیازین،دیورتیکها، سولفانامید، ایزونیازیدها، کلرپرومازین

      ناشی از همولیز: نیتریت،نیترات، بنزن

۳)سیانوز مقاوم به اکسیژن: هر عامتی که موجب متهموگلوبینمی وسولفوهموگلوبینمی شود نظیر ترکیبات نیترات ونیتریت،آنیلین، سولفات مس،لیدوکائین،متوکلوپرامید،نفتالن

۴)تعریق:آمفتامین،داروهای کولینرژیکم، آنتی کولین استراز،کوکائین،تئوفیلین

۵)برافروختگی: آمفتامین،داروهای کولینرژیک، سمپاتومیمتیک(آدرنالین،نوراپینفرین،افدرین و…)،کاربامازپین،نیاسین،رزرپین

۶)پورپورا:وارفارین،نیش عنکبوت ومار

۷)خارش: عوارض داروئی،مواد مخدر،فنی توئین، ریفامپسین

 

* علائم ونشانه های سروگردن وتشخیص های افتراقی:

۱)میدریازیس:آنتی کولینرژیک، آمفتامین، سمپاتومیمتیک، باربیتوراتها، بوتولیسم، کاربامازپین، سیانید،نیکوتین،و….

۲)میوزیس:باربیتوراتها، آنتی کولین استرازها، کولینرژیک، موادمخدر شبه تریاک،کلونیدین، نیکوتین،فنوتیازین

۳)فتوفوبی:هر عاملی که باعث میدریازیس شود،عوامل محرک وسوزاننده، دود،جیوه

۴)سفتی گردن:کوکائین،فنوتیازین،استریکنین

 

عتائم ونشانه های دستگاه تنفس وتشخیص های افتراقی:

۱)تنگی نفس:فیزوستیگمین،بتا بلوکر،منوکسید کربن،نیتریت….

۲)تاکی پنه: هیپر پنه،برادی پنه

۳)برونکواسپاسم: پنی سیلین،بتابلوکر،فیزوستیگمین،…

۴)تنفس کوسمال:مسمومیت با هیدروکربن ،بریلیم،…

۵)ادم ریه: آمفتامین،انسولین،بتابلوکر،متادون،…

 

* علائم ونشانه های سیستم قلب وعروق وتشخیص های افتراقی:

۱)درد قفسه سینه: گوانیتیدین، نیکوتین،…

۲)تپش قلب:نینتریت، نیتروگلیسیرین،…

۳)هیپوتانسیون وضعیتی:اتانول، MAOI ،داروهای آنتی سایکوتیک ،الفا بلوکر،متیل دوپا، بروموکریپتین، وازودیلاتور، دیورتیک ها،…

عتائم ونشانه های دستگاه گوارش وتشخیص های افتراقی:

۱)تهوع واستفراغ: هرنوع مسمومیت داروئی وصنعتی موجب تهوع واستفراغ میشود.

۲)دیسفاژی وبلع دردناک:کلیه موادسوزاننده ومخرب وعقرب گزیدگی،…

۳)درد شکمی: آنتی بیوتیک ،اریترومایسین، بتابلوکر، کوکائین، …

۴)اسهال: الکل، گلیکول،نیکوتینف سیانید، آنتی بیوتیک،دیژیتال، آرسنیک، بتا بلوکر،ویتامین D ،آهن،…

۵)یبوست،دیلتیازم، فنوتیازینآنتی هیستامین،تالیوم،بتا بلوکر،…

۶)گاستروانتریت هموراژیک:آرسنیک، اگزالات،…

علائم ونشانه های سیستم ادراری وتشخیص های افتراقی:

۱)نارسائی حاد کلیه: داروئی:دیلتیازم،استامینوفنریا، دیفن هیدرامین،پنیسیلامین، آمینوگلیکوزید،انالاپریل،اریترومایسین، فروسماید، آسپرین،کاپتوپریل،کاربامازپین،تیازید،وارفارین،…

نارسائی حاد کلیه غیر داروئی:بیسموت،اگزالات، آهن، فسفر، تالیوم،نفتالن،…

۲)هماچوری:آلوپورینول،دوکسوروبین، نفتالن، اسید اسکوربیک، ایندومتاسین، سولفانامید،سیکلوفسفاماید

۳)احتباس ادراری: آتروپین،ایزونیازید،لوودوپا،باکلوفن،…

 

* علائم ونشانه های سیستم عصبی وتشخیص ها ی افتراقی:

۱)کاهش سطح هوشیاری:نارکوتیک،استون،نیتریت، سایمتیدین، اگزالات،دیژیتال، آمفتامین، لیتیم، کاربامازپین،آنتی هیستامین

۲)کومای دیررس:استامینوفن،منوکسید کربن،متانول،…

۳)هذیان:الکل، کوکائین، فنوتیازین،آمفتامین،آرسنیک،تالیوم،…

۴)سردرد:اتانول،استون،آمیل نیتریت، لیتیوم، ایزونیازید،تالیوم، متوتروکسات، دیژیتال،سیانید،…

۵)اسپاسم عضلانی: اتیلن گلیکول، ضد افسردگی،آتروپین،فنوتیازین،…

درد عضلانی:تالیوم،تیازید، سدیم،…

* درمان های مسمومیت:

جلوگیری از جذب مواد:بعد از گرفتن شرح حال ،معاینه دقیق وثبت آنها،اولین اقدام در مسمومیتها جلوگیری از جذب دارو یا سم است.از آنجائیکه اکثر مسمومیتها از طریق خوردن صورت میگیرد لذا از طریق ایجاد استفراغ ولاواژ معده مواد خورده شده را تخلیه وسپس با استفاده از نظیر زغال فعال شده از جذب سموم از سطح دستگاه گوارش جلوگیری کرده ودر نهایت با تجویز داروی مسهل دفع آنها را از دستگاه گوارش سرعت بخشید.

تخلیه معده:در ۱تا ۲ ساعت اول بعد مسمومیت از اهمیت زیادی برخوردار است.به دلیل اینکه بسیاری از داروها وسموم بتعث تاخیر تخلیه معده به روده میشوند(سالیسیلاتها، باربیتوراتها، ضدافسردگیها ی حلقوی، آنتی هیستامین،آنتی کولینرژیک،…)وبعضی دارای چرخه بعدی هستند ولذا لذا توصیه میشود که عمل تخلیه معده حتی با گذشت ۱۲ ساعت از مسمومیت نیز در تمامی بیماران صورت گیرد.(مگر اینکه کنتراندیکاسیون خاصی وجود داشته باشد.)

* موارد منع  تخلیه معده:

۱)مسمومیت با مواد سوزاننده قلیایی یا اسیدی

۲)مسمومیت با نفت

۳)تشنج

۴)کاهش هوشیاری ویا کوما

۵)اختلالات آناتومیک

۶)اعمال جراحی بزرگ شکم

۷)اختلالات انعقادی

 

* روش های تخلیه معده:

ایجاد استفراغ: ازاین روش زمانی استفاده میشود که شستشوی معده به فوریت امکان پذیر نباشد.ویا مقدار ماده خورده شده توکسیک نباشد. بهترین روش استفاده از شربت ایپکا است.شربت ایپکا:این دارو جدیدا از لیست داروهای فارماکوپه ایران حذف شده.این شربت با اثر بر روی مرکز استفراغ در بصل النخاع وتحریک معده بعد از ۱۵-۳۰ دقیقه موجب استفراغ میشود.وشایع ترین عارضه آن خواب آلودگی واسهال است.

موارد منع استفاده از ایپکا:هماتمز،اختلال انعقادی، کاهش سطح هوشیاری، کاهش رفلکس gag و…

نکته:مصرف ایپکا در مسمومیت با اتانول بی ارزش است زیرا الکل سریعا جذب میشود.

      در صورتیکه ماده خورده شده خاصیت ضد استفراغ داشته باشد(کلرپرومازین) تجویز ایپکا موثر نیست

در صورتیکه به شربت ایپکا دسترسی نداریداز روش زیر استفاده کنید:

۱لیوان آب+شیر+آب میوه به مسموم داده وبا انگشت یا آبسلانگ ناحیه حلق را تحریک ویا اینکه یک قاشق مربا خوری نمک طعام ویا نصف قاشق چایخوری پودر خردل را در یک لیوان آب حل نموده ویا یک لیوان نرمال سالن به بیمار بخورانید وسپس رفلکس gag را تحریک کنید.

آپومورفین:یک داروی استفراغ آور قوی است.اما به دلیل نداشتن اثرات مضعف CNS ودستگاه تنفس امروزه دیگر به طور رایج از آن استفاده نمیشود.

شستشوی معده: بهترین روش جهت تخلیه معده بوده است. تنها موارد منع مصرف اختلالات انعقادی ومسمومیت با مواد سوزاننده قلیایی یا اسیدی است.

روش کار:یک NGT را انتخاب نموده وبعد از توضیح دادن به بیمار لوله را از طریق دهان یا بینی وارد معده کنید وسپس بیمار را به پهلو خوابانده ووارد معده مینمائیم. بعد از گذاشتن لوله محلول شستشوی نرمال سالن را ۳۰۰ سی سی سه بار وارد معده میکنیم وهر بار از معده خارج میکنیم.

 

* جلوگیری از جذب مواد از مخاط روده:

زغال فعال شده یا شاربن:پودر یا زغال فعال شده شاربن را در محلول سالن نرمال حل نمودهو بعد از تخلیه معده  از این دارو استفاده کرد.شاربن بعلت داشتن  منافذ ریز میتواند مواد را به صورت سطحی جذب کند.

مسهل: مسهل  برای شاربن، سوربیتول است .

* مسمومیتها وآنتی دوت آنها:

 

  N -استیل سیستئین :در مسمومیت با استامین.فن حداکثر ظرف یک ساعت پس از مسمومیت به بیمار داده میشود.

 عوارض جانبی:استئوماتیت،تهوع،استفراغ

o    کلرید آمونیم:آمفتامین واستریکنین

o    آتروپین:در مسمومیت با دارو ویا موادی که موجب سندرم کولینرژیک میشود.(کاربامات،حشره کشهای ارگانوفسفره)

o       Calcium EDTA: یک ماده متصل شونده به فلزات بوده وجهت مسمومیت با کادمیوم،کرومیک،کبالت،مس، روی، سرب ، اورانیوم مصرف میشود.

o   گلوکونات کلسیم:فرم خوراکی: جهت رسوب نمکهای خورده شده فلورید،منیزیم، اگزالات استفاده میشود.                                 

    فرم تزریقی:در مسیمومیت با مسددهای کانال کلسیمو همچنین در هیپوکلسمی حاصل از  مسمومیتها واسپاسم حاصل از نیش رتیل استفاده میشود.  

   فرم زیر جلدی:در سوختگیهای جلدی با اسید فلوئیدریک جهت کنترل درد وپیشرفت نکروز استفاده میشود

o       آمیل نیتریت ،نیتریت سدیم، سدیم تیوسولفات:در مسمومیت با سیانید

در هنگام استفاده از آمیل نیتریت استنشاقی از اکسیژن ۱۰۰ در صد استفاده میکنیم

عارضه اصلی نیتریت سدیم:هیپوتانسیون                                                     

o       دفروکسامین:در مسمومیت با آهن ویا در مواردی که غلظت سرمی آهن بیش از ۵۰۰ باشد.(قبل از تزریق بیمار دهیدراته باشد ودر صورت وجود آنوری یا اختلال کلیوی منع مصرف دارد.)

o       دیازپام: در مسمومیت هایی که موجب بروز تشنج یا بیقراری شدید شده وداروی اختصاصی ضد آن وجود نداشته باشد.(آمفتامین،سندرم قطع الکل، مواد مخدرو…)

o       دیفن هیدرامین:در درمان علائم اکستراپیرامیدال ودیستونی حاصل از فنوتیازین و…

o       اتانول:در مسمومیت با متانول واتیلن گلیکول (عارضه اتانول:هیپو گلیسمی وسرکوب CNS )

o       گلوکاگون: در مسمومیت با پروپرانولول وسایر بتا بلوکرها وهیپو گلیسمی (عارضه:تهوع واستفراغ)

o       نالوکسان: در درمان دپرسیون تنفسی وCNSناشی از مواد مخدر وهیپوتانسیون مقاوم به درمان در مسمومیت با کلونیدین

o       فیزوستیگمین:در مسمومیت با آنتی کولینرژیک(مصرف در آسم ،بیماریهای قلبی –عروقی وانسداد روده ممنوع است.

o       پیرالیدوکسیم: در مسمومیت با حشره کشها ی ارگانوفسفره به کار میرود.

o       پروتامین سولفات: در مسمومیت با هپارین

o       بیکربنات سدیم: جهت قلیائی کردن ادرار برای افزایش دفع سالیسیلات ها وفنوباربیتال واصلاح اسیدوز

o       ویتامین K :در مسمومیت با وارفارین

o       نشاسته:در مسمومیت با ید

 

* مسمومیت با داروهای قلبی-عروقی ودرمان آنها:

آمیودارون: علائم مسمومیت: تهوع ،استفراغ، بی اشتهائی ،یبوست، افزایش فواصل PR وqt وافزایش آنزیم های کبدی وفیبروز ریوی(جدیترین عارضه)

تدابیر درمانی:ایجاد استفراغ یا لاواژ معده وسپس تجویز زغال فعال شده ومسهل

 

مهار کننده آنزیم تبدیل کننده آنژیوتانسیون: کاپتوپریل،انالاپریل، لیزینوپریل:علائم: مسمومیت حاد به صورت هیپوتانسیون وتاکی کاردی ،نوتروپنی، پروتوئینوری، کاهش حس چشائی وسر گیجه

تدابیر درمانی: تجویز اکسیژن و گرفتن علائم حیاتی، استفراغ، لاواژ معده وزغال فعال شده ومسهل

 

* بتا بلوکر: تابلوی اصلی :هیپوتانسیون وبرادی کاردی

علائم قلبی عروقی: برادی کاردی، افزایش فاصله PRوQRS،آسیستول،شوک کاردیوژنیک

علائم CNS :آن دسته از داروهائی که قدرت حلالیت در چربی را دارند مثل پروپرانولول دارای اثرات CNS بوده به صورت خواب آلودگی ،تشنج، اختلال هوشیاری

علائم تنفسی: برونکواسپاسم وادم ریه

تدابیر درمانی:ایجاد استفراغ وتجویز شربت ایپکا ممنوع است. انجام لاواژ معده، سپس تجویز زغال فعال شده ومسهل.

 

* کانال کلسیم بلوکر:علائم  : هیپوتانسیون، برادی کاردی

علائم قلبی –عرزوقی:هیپوتانسیون وشوک همراه با برادی کاردی به جز نیفیدیپین که همراه با تاکیکاردی وجود دارد.

علائم CNS:ضعف وبیحالی، خواب آلودگی، لکنت زبان

علائم گوارشی: تهوع واستفراغ، یبوست

درمان: تجویز شربت ایپکا منع نسبی دارد.زیرا موجب تشدید برادیکاردی وموجب آسپیراسیون میشود.

لاواژ معده ،تجویز زغال فعال شده وسپس مسهل

 

دیژیتال ها: تابلوی اصلی :استفراغ،آریتمی های قلبی واختلال هوشیاری

علائم قلبی عروقی:آریتمی قلبی

تدابیر درمانی:CPR پایه وپیشرفته،مانیتورینگ بیمار،منع مصرف شربت ایپکا چون باعث تحریک واگ و موجب تشدید مسمومیت میشود.لاواژ معده،زغال فعال شده وتجویز مسهل، کنترل استفراغ با متوکلوپرامید

 

* داروهای اعصاب وروان:

داروهای آنتی سایکوتیک:

نام داروها: کلرپرومازین،هالوپریدول، پرومتازین، پرفنازین

علائم ونشانه ها: تابلوی اصلی:اختلال حرکتی اکستراپیرمیدال(آکاتژیا، آکنزی،پارکینسون، دیسکنزی)، اختلال هوشیاری، هیپوترمی،هیپوتانسیون،تضعیف تنفسی

اثرات آنتی کولینرژیک:خشکی وبر افروختگی پوست، تب، توهم بینائی وشنوائی و…..

اثرات قلبی: هیپوتانسیون اورتواستاتیک، آریتمی و…

فتوسنسیویتی: آفتاب سوختگی، هیپر پیگمانتاسیون وکهیر

اثرات خونی: لکوپنی، آگرانولوسیتوز

سایر یافته ها: سکسکه وخارش(کلرپرومازین)، سردرد میگرنی(پیپرازین) ،سندرم قطع دارو( هالوپریدول)

تدابیر درمانی: CPR پیشرفته وپایه، لاواژ معده(حتی پس از گذشت ۱۲ ساعت) ، تجویز زغال فعال شده ومسهل، اصلاح اختلالات الکترولیتی و اسید وباز

 

نام دارو: باربیتوراتها:فنوباربیتال ،تئوفیلین، پریمیدون)

علائم ونشانه ها: تابلوی اصلی: تضعیف CNS ، تضعیف سیستم قلبی وعروقی (هیپوتانسیون)

دستگاه عصبی: مسمومیت با باربیتوراتهاابتدا با خواب آلودگی،اختلال هوشیاری، کاهش رفلکس ها ،میوزیس ضعیف،وبه طرف کوما پیش میرود

علائم قلبی وعروقی: هیپوتانسیون وشوک ثانویه به اختلال مرکز تنظیم سیستم قلبی وعروقی و در مغز وازودیلاتاسیون شدید عروق

علائم گوارشی: کاهش تون وحرکات روده ویبوست

 

تدابیر درمانی: CPR  پایه وپیشرفته،در صورت بروز اختلال تنفسی یا کوما انجام انتوباسیون ودر صورت لزوم تهویه مکانیکی،خودداری از تجویز شربت ایپکا در صورت خواب آلودگی ، لاواژمعده(خصوصا در ۴ساعت اول) وس تجویز زغال فعال شده وتجویز مسهل،تجویز نالوکسان، گلوکز هیپرتونیک ،ویتامین وریدی به تمام مسمومین با اختلال تنفسی وهوشیاری

 

بنزودیازپین ها: علائم ونشانه ها: تضعیف پیشرونده CNS (شامل منگی، خواب آلودگی و…)،ضعف ،سردرد، آتاکسی، سرگیجه، آنتی کولینرژیک خفیف(خشکی دهان ،اتساع مردمک،تاکی کاردی،…)

تدابیردرمانی: درصورت لزوم CPR پایه وپیشرفته،ایجاد استفراغ یا انجام لاواژ معده وزغال فعال شده ومسهل،آنتی دوت اختصاصی فلومازنیل

 

 نام دارو :لیتیم

عتائم ونشانه هااستفراغ، اسهال،خواب آلودگیریا، ترمور ظریف عضلات،وزوز گوش، نیستاگموس و…

علائم CNS :ترمور ظریف دستها، تشدید رفلکسها، حرکات کره ای شکل،پارکینسونیسم، اضطراب،…

علائم قلبی وعروقی: تاکی کاردی، هیپوتانسیون، کلاپس عروقی، میوکاردیت و…

تدابیر درمانی: CPR پایه وپیشرفته،در ۳۰ تا ۶۰ دقیقه اول میتوام از شربت ایپکا استفاده نمود. وپس از آن باید از لاواژ معده استفاده نمود. لیتیم بطور موثر ا به داخل زغلال فعال شده جذب نمیشود لذا استفاده از آن بی اثر است.

 

 نام دارو:MAOIs

علائم  ونشانه ها:

علائم عصبی: بی قراری، تحریک پذیری، سردرد ، خواب آلودگی، توهم و…

علائم قلبی عروقی: هیپر تانسیون، تاکی کاردی، طپش قلب

علائم گوارشی: تهوع، استفراغ، درد شکم واسهال

تدابیر درمانی: CPR پایه پیشرفته،لاواژ معده، زغال فعال شده ودر چند نوبت به فاصله ۴ ساعت ومسهل تجویز شود.

 

* مسمومیت با داروهای متفرقه واقدامات درمانی:

استامینوفن: یک داروی ضدتب،درد وبا کمی خاصیت ضد التهابی است.

علائم ونشانه ها: مسمومیت با این دارو بر اساس مدت زمان گذشته از خوردن دارو به ۴ مرحله تقسیم میشود که عبارتند از ۱) دوره نهفته(۲۴ ساعت اول): تهوع،استفراغ، بی اشتهائی، رنگ پریدگی، تعریق

۲)هپاتوتوکسیته(۲۴-۴۸ ساعت پس از خوردن دارو) علائم فوق کمی فروکش کرده وبه صورت درد شکم ،تهوع، ضعف وبیحالی،حساسیت کبدی وهپاتومگالی

۳)مرحله ماکزیمم ضیعات کبدی(۷۲-۹۶ ساعت بعد از خوردن) نکروز کبدی به اوج خود رسیده ومرگ ومیر در این مرحله است.

۴) دوره بهبودی(۴روز تا ۲ هفته پس از خوردن دارو) با درمان مناسب کبد شروع به ترمیم مینمکاید.

* تدابیر درمانی:CPR پایه وپیشرفته

تخلیه معده در ۲ ساعت اول وحداکثر تا ۴ ساعت بعد از خوردن دارو(لاواژ معده)،خودداری از ایجاد استفراغ با شربت ایپکا وسپس تجوبیز زغال فعال شده،تجویز آنتی دوت اختصاصی(N-استیل سیستئین)،((جدیترین عارضه NAC : واکنش آنافیلاکتوئید))

 الوپورینول: مهار کننده آنزیم گزانتین اکسیداز بوده (گزانتین وهیپوگزانتین را به اسید اوریک تبدیل نموده) ودر درمان هیپر اوریسمی اولیه وثانویه

علائم :تهوع ،استفراغ، سردرد، واکنش های آلرژیک

تدابیر درمانی:به دلیل جذب سریع دارو تجویز ایپکا یا لاواژ معده بعد از یک ساعت ارزشی ندارد.

آمانتادین:داروی ضد ویروسی با خاصیت دوپامینرژیک است ودر درمان ۹۰ درصد بدون تغییر از کلیه ها دفع میشود.

علائم ونشانه ها: بیخوابی ،سرگیجه، دلیریوم، سایکوز و…

تدابیر درمانی: در ۲-۴ اول بعد از مسمومیت لاواژ معده وسپس زغال فعال شده ومسهل

 

آنتی کوآگولانت ها: هپارین از طریق افزایش آنزیم آنتی ترومبین ۳ اثر کرده وموجب کاهش قدرت انعقادپذیری میشود.

علائم ونشانه ها: خونریزی

تدابیر درمانی: قطع تجویز هپارین، آنتی دوت اختصاصی:پروتامین سولفات

آنتاگونیست های اچ(۲ سایمتیدین، رانیتیدین، فاموتیدین):

علائم ونشانه ها: خواب آلودگی، افسردگی، توهم، هیپوتانسیون، خشکی دهان

تدابیر درمانی:لاواژ معده، تجویز زغال فعال شده، مسهل

آمینوگلیکوزید(کانامایسین، نئومایسین، جنتامایسین، استرپتومایسین،…)

تدابیر درمانی: تجویز گلوکانات کلسیم ،آنتی دوت اختصاصی: نئوستیگمین

 

* انسولین:

یک هورمون پائین آورنده قند خون بوده

علائم ونشانه ها: علائم CNS :تحریک پذیری، عصبانیت، سردرد، خواب آلودگی، خمیازه کشیرن،…

سیستم سمپاتیک:افزایش فعالیت آدرنرژیک(اضطراب، تاکیکاردی،تعریق و…)

درماان:تجویز گلوکز

* سالیسیلات:

در درمان تب،درد، بیماریهای التهابی

علائم ونشانه ها:علائم خفیف: سوزش دهان، حلق، هیپرپنه، وزوزگوش،تهوع،استفراغ، سرگیجه، ضعف وبیحالی و…

متوسط:تهوع، استفراغ، تعریق، کری، رنگ پریدگی، کاهش هوشیاری، لکنت زباتن، دلیریوم

در مسمومیت شدید: تضعیف CNS وتنفس، سیانوز، ادم ریوی غیر قلبی، ادم پاپی، ادم نمغزی ،CHF

تدابیر درمانی:تا ۱۲ ساعت بعد مسمومیت تجویز ایپکا ویا لاواژ معده وسپس تجویز زغال فعال شده تقریبا تمامی بیماران دهیدراته بوده وباید انفوزیون وریدی مایعات شروع شود. در صورت خونریزی فعال :تجویز ویتامین K

* تئوفیلین: برونکودیلاتور

علائم ونشانه ها: تهوع، استفراغ، تاکیکاردی، ترمور، بیقراری، آریتمی بطنی وفوق بطنی، هیپوتانسیون وایست قلبی

تدابیر درمانی: حتی با گذشت ۱۰ ساعت از مسمومیت خوراکی باید اقدام به لاواژ معده وسپس زغال فعال شده ومسهل نمود.(بقیه درمانها علامتی است)

* داروهای ضد تیروئید:کاربامازول، متی مازول

علائم ونشانه ها:راشهای ماکو پاپولر خارش دار، تب، درد مفاصل، لنفادنوپاتی، لکوپنی،…(عارضه جدی: آگرانولوسیتوز)

تدابیر درمانی: تجویز ایپکا، لاواژ معده (در ۴ ساعت اول) وشپش زغال فعال شده ومسهل

 

* ویتامین هاvit A :

 در ۴-۶ ساعت اول تجویز ایپکا ،زغال فعال شده ومسهل

علائم ونشانه ها: علائم عصبی ،ضعف و خستگی، درماتیت ، اختلال کبدی، تهوع واستفراغ و…

Vit K : علائم ونشانه ها: بر افروختگی، تنگی نفس ، درد سینه و…

 درمان عوارض جانبی با این داروها کنسرواتیو است.

Vit D :علائم ونشانه ها: تهوع واستفراغ ،اسهال ، پر ادراری، پرنوشی، افزایش BP

تدابیر درمانی: ایجاد استنفراغ وتجویز زغال فععال شده ومسهل ، کاهش کلسیم رژیم غذائی، تجویز کلسی تونین در صورت هیپر کلسمی

مواد مخدر وشبه تریاک:(کدوئین، دکسترومتورفان، فنتانیل، هروئین، متادون، مورفین،…)

علائم ونشانه ها:

علائم CNS : خواب آلودگیریا، استئوپور، کوما، برادی پنه

علائم قلبی عروقی: هیپوتانسیون اورتواستاتیک، شوک ثانویه به هیپوکسی

سایر یافته ها:تهوع ،استفراغ، کاهش حرکات روده، احتباس ادراریو…

تدابیر درمانی: لاواژ معده وسپس تجویز زغال فعال شده ومسهل،در صورت دپرسیون تنفسی اکسیژن ۱۰۰ درصد وانتوباسیون وتهویه مکانیکی،تجویز آنتی دوت اختصاصی: نالوکسان

 

* الکل ها:

متانول: تابلوی اصلی: اختلال بینائی ، اسیدوز متابولیک

بینائی: تاری دید، اسکوتوم مرکزی،پر خونی دیسک بینائی ،ادم پاپی، درد چشم و…

علائم CNS : سر درد ، سرگیجه، سفتی و درد گردن، ضعف وبیحالی

علائم گوارشی: تاهوع، استفراغ، درد ، گاستریت هموراژیم

تنفس: تاکی پنه، هیپر پنه

 تدابیر درمتنی: تجویز آنتی دوت متانول ،اتانول است.

 

* اتانول:

علائم CNS :تغییرات خلقی ،رفتاری، شخصیتی، لکنت زبان وعدم تعادل، دپرسیون مرکز تنفسی واختلال هوشیاری و…

علائم گوارشی: تهوع، استفراغ، درد شکم،…

علائم تنفسی:دپرسیون تنفسی، داروهای آرامبخش یا خواب آور،…

تدابیر درمانی: تجویز ایپکا، لاواژ معده در ۹۰ دقیقه اول،آنتی دوت اختصاصی: متانول

 

* مسمومیت با مواد بهداشتی وآرایشی:

مواد آرایشی: رنگ مو

علائم ونشانه ها: به ندرت موجب مسمومیت حاد شده وبیشتر اثرات تحریک موضعی مخاط دهان ومعده را دارد.

تدابیر درمانی:(تجویز مکرر شیر ،لاواژ معده در صورت مصرف زیاد )

رژ لب ولاک ناخن: تهوع ، استفراغ، دپرسیون CNS ، وخواب آلودگی

تدابیر درمانی:(مصرف شیر واستفراغ ولاواژ معده در صورت مصرف زیاد)

 

* مسمومیت های محیطی وصنعتی:

مسمومیت با دود حاصل از آتش سوزی:دی اکسید کربن، دی اکسید نیتروژن، گاز کلر، مونوکسید کربن

علائم ونشانه ها: صدمه بر روی مجاری تنقسی فوقانی بوده که موجب اریتم ، ادم، نکروز مخاط وگاهی انسداد مجاری تنفسی فوقانی است.

آمونیاک:از سوختن پشم ،نایلون، ابریشم وملامین بوجود می اید. علائم ونشانه ها: اریتم ،ادم، نکروز مخاط دستگاه تنفسی

دی اکسید نیتروژن: در آتش سوزی خرمن هاوماشین ها:تخریب آلوئول ها با تولید اسید نیتریت واسید نیتریک ،برونکو اسپاسم ،تنگی نفس، تهوع، استفراغ،سردرد، درد سینه

دی اکسد سولفورو: از سوختن پشم ، گوشت، پوست بوجود می آید.

علائم ونشانه ها: تخریب مخاط،سرفه، عطسه، اشکرذیزش، سردرد، تهوع، استفراغریا،…

مونواکسید کربن: با اتصال به Hb باعث هیپوکسی میشود وسردرد، ضعف وبیحالی، اختلال هوشیاری ودر نهایت تشنج وکوما

اسید سولقوریک: با بوی تخم مرغ گندیده علائم ونشانه ها: رینیت، فارنژیت، برونشیت، پنومونی، ادم ریوی،سردرد، بیقراری، لرز، اختلال هوشیاری

تدابیر درمانی: در صورتیکه علائم تنفسی ویا عصبی وجود نداشته باشد وغلظت کربوکسی هموگلوبین قبل از تجویز اکسیژن ۱۰۰ درصد باشد میتوان بیمار را مرخص کرد.

دربیماران علامت دار :اکسیژن ۱۰۰ درصد ومرطوب،جلوگیری از بروز هیپوترمی،تجویز ضد درد وآرامبخش

مهمترین اقدام: اکسیژناسیون کافی خون در صورت لزوم انتوباسیون

 

* مسمومیت با نفت ومشتقات آن:

تلبلوی اصلی:تحریک دستگاه گوارشی، دپرسیون CNS ، اختلالات تنفسی

علائم گوارشی: سوزش گلو ،حلق، تهوع، استفراغ، درد شکم،…

علائم تنفسی: جدیترین واقعه در مسمومیت با این مواد آسپیراسیون وعوارض حاصل از آن است.(سرفه، نفس نفس زدن، احساس خفگی، دم صدادار و…)

علائم CNS :گیجی، رخوت وبیحالی، خواب آلودگی، کوما وتشنج

تدابیر درمانی: CPR پایه وپیشرفته،خودداری از تجویز ایپکا ولاواژ معده،در گذشته از روغن زیتون ومعدنی استفاده میشد اما این مواد خطر بروز آسپیراسیون واثرات آنرا افزایش میدهد.،استفاده از کورتون توصیه نمیشود.

 

* نفتالن:

تابلوی اصلی: همولیز، زردی، اولیگوری، تشنج،…

مسمومیت خوراکی: تهوع، استفراغ، اسهال، سوزش ادرار، آنمی وایکتر،…

در مسمومیت استنشاقی: سردرد، اختلالات گوارشی، کنفوزیون، اختلال بینائی

تدابیر درمانی: تجویز ایپکا ویا لاواژ معده وسپس مسهل،ترانسفوزیون خون در صورت لزوم

* مونوکسید کربن:

علائم بر اساس درصد کربوکسی هموگلوبین است. که از سردرد خفیف تا آزار دهنده ،تنگی نفس، تاکی کاردی، تنفس شین استوک ،تهوع، استفراغ، ضعف ،اختلال بینائی، تب،…

تدابیر درمانی: CPR پایه وپیشرفته

در صورت وجود دپرسیون تنفسی یا مرکزی استفاده از نالوکسان ،در صورت وجود ادم مغزی از مانیتول، استفاده از اکسیژن توصیه میشود.

سیانید: تابلوی اصلی: اختلال تنفسی، هیپوتانسیون، تشنج وکوما

تدابیر درمانی: CPR پایه وپیشرفته،نام ئلاواژ معده با شیر یا آب،تجویز آنتی دوت سیانید با ۳  داروی آمیل نیتریت ،سدیم نیتریت ، سدیم تیوسولفات

* هالوژن ها:

ید: تجویز شیر یا محلول نشاسته یا سفیده خام تخم مرغ،نشاسته ۱۵ گرم در ۵۰۰ سی سی آب) به فاصله ۱۵ دقیقه اقدام به لاواژ معده نمود تا زمانیکه رنگ محتویات معده دیگر آبی نباشد.

برم: تهوع ،استفراغ، دپرسیون CNS

تدابیر درمانی: ایجاد استفراغ یا لاواژ معده وسپس تجویز مسهل ، تجویزNacl ، فروسماید

* فلزات سنگین:

آرسنیک: در حشره کشهای ،جونده کش ها، قارچ کش ها، سموم نباتی، مواد سرامیک

علائم ونشانه ها: دیسفاژی، سوزش گلو،تهوع، استفراغ، درد شکم، اسهال، دهیدراتاسیون،تنگی نفس، کوما وتشنج،…

تدابیر درمانی: تجویز اکسیژن،ایجاد استفراغ یا لاواژ معده، استفاده از دیمر کاپرول

آهن: دستگاه گوارش، تهوع، استفراغ ،درد شکم، اسهال، اتساع عروق، شوک، خواب آلودگی ، هیپو ولمی واسیدوزر،…

تدابیر درمانی:دفروکسامین

حشره کش های ارگانوفسفره: تابلوی اصلی: اختلال بینائی، گوارشی، تنفسی،…

تدابیر درمانی: لاواژ معده ،زغال فعال شده، استفاده از آنتی دوت اختصاصی: پرالیدوکسیم وآتروپین

* اگر کودک زیر ۶ سال ماده‌ای مسموم کننده بلعید، چه کنم؟

اول از همه بقیه‌ی آن ماده را از دسترس کودک دور کنید. بعد سعی کنید هرچیزی که در دهانش باقی مانده تف کند. یک نمونه از آن را برای سم شناسی در صورت نیاز نگه دارید، مگر این که ظرف محتوی آن ماده را داشته باشید. اگر هرکدام از علایم زیر را دیدید فورا با اورژانس تماس بگیرید.
• مشکل در تنفس
• درد شدید گلو
• سوختگی لب یا دهان
• تشنج
• عدم هشیاری
• خواب‌آلودگی شدید
* فرزندتان را وادار به استفراغ نکنید.

اگر کودک اسید قوی مثل شوینده‌ کاسه توالت، یا قلیایی قوی مثل راهگشا یا تمیزکننده اجاق گاز خورده باشد، استفراغ تنها باعث می‌شود که ماده سوزنده از راه گلو و دهان بالا بیاید و آسیب بیشتری ایجاد کند.
اگر کودک داروی تجویز شده یا بدون نسخه ای را خورده، بسته دارو را کنار دستتان نگه دارید تا بتوانید اطلاعات کامل را درباره آن بدهید. اگر می‌توانید، ماکزیمم مقدار قرص یا دارویی را که احتمال دارد خورده باشد را با شمردن تعداد داروی باقی مانده در ظرف حساب کنید.
متخصصان معمولا به والدین توصیه می‌کردند که شربت ایپکا  یا کربن فعال شده را برای پیشامدهای مسمویت در دسترس داشته باشند، اما آکادمی طب کودکان امریکا (AAP) دیگر نگهداری اپیکا در منزل را توصیه نمی‌کند. اپیکا راه درمان موثری برای مسمویت نیست، بیشتر مراکز فوریت پزشکی هم دیگر از آن استفاده نمی‌کنند، و کربن فعال شده هم راه امنی برای درمان کودکان در منزل به شمار نمی‌رود.
اگر هنوز اپیکا در منزل دارید، AAP توصیه می‌کند سریعا و مطمئنا آن را دور بریزید. (هرگز هیچ دارویی را در سطل زباله‌ای که کودکتان به آن دسترسی دارد نریزید)


* اگر سم روی پوست کودک ریخت چه کنم؟

همه لباسهای آلوده را دربیاورید و پوست تماس یافته را با آب ولرم شستشو دهید. اگر پوست ظاهر سوختگی پیدا کرده، شستشو را حداقل تا ۱۵ دقیقه دیگر ادامه دهید. برای توصیه های بیشتر با مرکز سموم تماس بگیرید.


* اگر ماده‌ای سمی به داخل چشم کودک ریخت چه کنم؟

بلافاصله چشم کودک را با آب ولرم شستشو دهید. اگر بچه ترسیده یا ناراحت باشد کار آسانی نخواهد بود. اگر بزرگسال دیگری حضور دارد، از او کمک بخواهید تا در حین ریختن آب داخل چشم کودک برای خارح کردن ماده سمی، دست و پای او را نگهدارد. اگر تنها هستید، کودک را محکم  لای حوله با پتو بپیچید و زیر یک بازوی خود نگهدارید. آب ولرم را به آرامی در گوشه داخلی چشم بریزید. سعی کنید پلک ها را باز نگهدارید یا از کودک بخواهید پلک نزند. در طول ۱۵ دقیقه شستشوی چشم به کودکتان دلگرمی بدهید. اگر از این ماده روی قسمتهای دیگر بدن کودکتان هم ریخته است، شاید بهتر است به جای این کار او را زیر دوش ببرید. (می‌توانید به همراهش زیر دوش بروید و کمکش کنید).


* اگر کودک در معرض دودهای سمی قرار گرفت چه کنم؟

فرزندتان را هرچه سریع تر به هوای تازه برسانید. اگر نفس نمی‌کشد، سریعا عملیات ماساژ قلبی CPR را آغاز کنید. اگر تنها هستید، CPR را به مدت یک دقیقه ادامه دهید، بعد با اورژانس تماس بگیرید. سپس دوباره CPR را آغاز کنید و تا رسیدن کمک یا زمانی که کودک خودش شروع به تنفس کند به این کار ادامه دهید.
اگر کودک پیش دبستانی شما مدتی در معرض دودهای سمی بوده اما تاثیری در او ظاهر نشده است، با دکترش صحبت کنید. احتمالا او جزئیات حادثه را می‌پرسد و برای اقدامات بعدی راهنمایی‌تان می‌کند.


* آیا مواد سمی دیگری هستند که باید نسبت به آنها هشیار باشم؟

بله. اگر خانه شما قبل از سال ۱۹۸۰ ساخته شده باشد احتمال مسمومیت سرب هست. در اغلب موارد کودکان سرب را از طریق خوردن براده‌ها یا تنفس گرد سرب در زمان تعمیرات وارد بدن خود می‌کنند. مسمومیت سرب می‌تواند مشکلاتی در رشد جسمی و فکری و در رفتار ایجاد کند.
مسمومیت مونوکسید کربن بیشتر از هر مسمویت تصادفی دیگری عامل مرگ و میر در ایالات متحده امریکا است. مونوکسید کربن گازی است بی رنگ و بی بو که در صورت بدکاری وسایل خانه یا نصب نادرست در خانه شما نشت پیدا می‌کند. کودکان قبل از بزرگان در خانه علایم مسمومیت را بروز می‌دهند. علایم اولیه عبارتند از سردرد، سرگیجه و خواب آلودگی. در نتیجه ادامه‌ی نشت، تهوع، استفراغ، تپش قلب و بیهوشی . حتی مرگ هم ممکن است رخ دهد. نصب ردیابِ منوکسیدکربن در منزل و آزمودن مرتب آن در کنار دودیاب خانگی تمهید مناسبی است.


* چطور از مسمومیت پیشگیری کنم؟

بیش از نیمی از مسمومیتها در کودکان زیر ۶ سال و نود درصدِ آنها در خانه اتفاق می‌افتند. شایعترین سموم خانگی لوازم آرایشی، محصولات بهداشت فردی، شوینده‌ها و مُسکن‌ها هستند. امکان وجود این سموم را در خانه خود بررسی کنید. همه سموم احتمالی را جایی دور از دسترس کودکان بگذارید. برای تمام دراورها و کابینت های حاوی مواد یا اشیای خطرناک از قفل امنیتی استفاده کنید. داروهایی با درپوش مقاوم به کودک خریداری کنید و هرگز به کودک نگویید دارو آب نبات است.
وقتی در خانه مهمان دارید، دقت کنید که مواد مسمومیت‌زای احتمالی دور از دسترس باشند. هرچقدر هم که احتیاط کنید، اگر داروی مادربزرگ جلوی آینه جا بماند، کودکتان در معرض مسمویت خواهد ماند.
هرگز مواد مضر را در ظرفهای خالی – مثلا ظرف آبمیوه – که کودک فکر کند می‌تواند بخورد یا بنوشد نریزید. خمیردندان، صابون، شامپو، یا دیگر مواد مصرفی عمومی را با محصولات خطرناک در یک قفسه نگهداری نکنید. از مغازه گیاه فروشی درباره سمی بودن گیاهان اطراف خانه یا باغچه خود سوال کنید و به هر قیمت آنها را از بین ببرید. گیاهان خانگی را دور از دسترس نگهداری کنید.
هنگام استفاده کودک از لوازم هنری مثل چسب و ماژیک مراقب او باشید. (نباید بگذارید که حتی مواد غیرسمی را داخل دهانش کند). اگر کودک شما در گذشته سمی را خورده است باید حساس تر باشید. کودکی که یک بار دچار حادثه مسمومیت شده، به احتمال زیاد باز هم دچار حادثه‌ی دیگر خواهد شد.
شماره تلفن تماسهای فوریتی را نزدیک دستگاه تلفن خانه خود نگهداری کنید. نسبت به اطلاع پرستار بچه از محل شماره‌های اورژانسی اطمینان حاصل کنید.

* فنل
فنل یا اسید فنیک از سموم فرار محسوب می‌شود. ماده‌ای است متبلور که در تجارت به رنگ سفید بوده و اشکال دارویی آن مختلف است. حداکثر مقدار خوراکی فنل ۰٫۱ گرم در یکبار است، مقدار ۴ گرم آن از راه خوراکی مسمومیت شدید تولید می‌کند و مقدار ۱۵ گرم از آن کشنده است.

 علایم مسمومیت شامل سوزش مخاط دهان و حلق، سستی ، سرگیجه ،تنگی نفس، تشنج و اغما می‌باشد. معالجه آن شستشوی معده با آب آهک، روغن کرچک و تزریق سرم است.

* سیانور
سیانور دو پتاس و اسید سیانیدریک دو سم قوی هستند که به مقدار کم در مغز بادام تلخ یافت می‌شوند. اگر فردی تعداد زیادی بادام تلخ بخورد مسموم می‌شود. مقدار کشنده سیانور دو پتاس ۰٫۳ – ۰٫۲ گرم و اسید‌ سیانیدریک ۰٫۶ گرم است. مرگ بوسیله اسید سیانیدریک فوری است.

پس از خوردن سم بلافاصله شخص به حالت اغما رفته ، حدقه چشم گشاد شده و نبض غیر قابل درک می‌شود و بر اثر تشنج می‌میرد. ممکن است تزریق داخل وریدی محلول تیوسولفات دو سود شخص را از مرگ نجات دهد.
* کولشی‌سین
آلکالوئید گیاهی است به نام زعفران پاییزی که ماده موثرش بیشتر در دانه و پیاز گیاه یافت می‌شود. کولشی‌سین از جمله موادی است که در بدن جمع می‌شود و حداکثر مقدار خوراک آن ۰٫۰۵ گرم در یکبار است. علایم مسمومیت در انسان به صورت سردرد شدید ، استفراغ ، ادرار زیاد ، تشنج ، فلج شدن خون در رگهای بدن و در صورت ادامه یافتن علایم ، منجر به مرگ خواهد شد.

* نیکوتین
نیکوتین ماده موثر و آلکالوئید توتون است که به شکل مایع بیرنگ با بوی تند می‌باشد. نیکوتین اثر محرک بر روی سیستم عصب مرکزی داشته و روی عضلات مخطط وقتی که با دوزهای قوی مصرف شود اثر فلج کننده دارد. مقدار ۰٫۱ گرم از نیکوتین دوز سمی است. اثرات سمی آن به سرعت آشکار می‌شود که شامل اختلالات گوارشی ، اختلالات و واکنشهای عصبی ، بی‌نظمی قلب و در نهایت در اثر تشنج ، مرگ عارض می‌شود.

* اسید و باز
از اسیدها ، اسید هیدرو کلریک  ، اسید سولفوریک،  اسید نیتریک و  اسید استیک غلیظ به مقدار ۲۰ – ۱۰ گرم کشنده است. از بازها آمونیاک و ژتاس و آهک را می‌توان نام برد. خوردن اسید و باز قوی ، مخاط دهان ، گلو ، مری و معده را سوزانده و موجب درد شکم و استفراغ شدید می‌گردد.

* آتروپین
آلکالوئیدی است که در اغلب گیاهان سمی تیره سیب زمینی (Solanaceae) مانند تاتوره یافت می‌شود. آتروپین داروی فلج کننده اعصاب سمپاتیک است و باعث افزایش فعالیت قلب ، کاهش ترشحات غدد مترشحه ، تشنج عضلات صاف و تحریک سیستم عصبی مرکزی می‌شود. علایم مسمومیت به صورت خشکی گلو ، عطش زیاد ، التهاب حنجره و در نهایت اغما و مرگ است. آتروپین به مقدار ۱۰ – ۵ میلی‌گرم تزریق زیر جلدی ، سمی و کشنده است.

* تریاک و مشتقات آن
 مرفین ماده اساسی تریاک است. در طب علاوه بر مورفین مشتقات مصنوعی از آن را که اثرات مشابه مرفین دارند بکار می‌برند. هروئین یا کلرئیدرات استردی استیل مورفین پودری است متبلور و تلخ که سمیت آن ۵ مرتبه بیش از مرفین است و ۰٫۱ گرم آن کشنده است. کدئین یا اتر متیلیک مورفین مصرف بیش از ۰٫۱ گرم آن ایجاد مسمومیت می‌کند. از علایم مسمومیت کدئین زنگ زدن گوشها در ابتدای مسمومیت است.

* بی‌حس کننده‌های موضعی
علاوه بر کوکائین که از طریق مصنوعی نیز تهیه می‌شود، بعضی از داروهای بی‌حس کننده موضعی دیگر نیز بطور مصنوعی تولید شده‌اند که مصرف بیش از حد دارای اثرات سمی است و از لحاظ سم شناسی قابل توجه هستند مانند استوائین ، نووکائین و بوتلین.
ضد عفونی کننده‌ها و مواد رنگ کننده
 مواد ضد عفونی کننده ایکه در پزشکی یا در تولید مواد غذایی مورد استفاده قرار می‌گیرند، عموما دارای اثرات کم و بیش سمی بوده و در صورتی که به مقادیر زیادتر از حد لزوم مصرف شوند مسمومیتهای حاد یا مزمن ایجاد می‌کنند. بطور کلی مهمترین ضد عفونی کننده‌های طبی اعم از ترکیبات معدنی یا آلی عبارتند از: آب اکسیژنه، کلراتها ، پرمنگناتها، فرمالدئیدو ….
ولی مقادیر زیاد آنها اگر در مواد خوراکی مدت طولانی استفاده شوند مسمومیتهای خفیف و مزمن تولید می‌نمایند. از مواد رنگ کننده می‌توان بلدومتیلن ، آبترین ، ویوله متیل و … را نام برد. امروزه سازمانهای بهداشت مواد غذایی ، مواد رنگ کننده مورد استفاده در غذاها را اعم از اینکه برای زینت بکار برده شوند و یا برای حفظ و نگهداری آنها از فاسد شدن ، تحت نظر گرفته و رنگهای مصرفی را نیز از نظر صلاحیت مشخص کرده‌اند.


 

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم فروردین 1387ساعت 15:11  توسط سجاد فتحي  | 

انواع خونريزي:

با توجه به نوع عروق آسيب ديده، خونريزيها به سه دسته تقسيم مي شوند:

       1) خونريزي سرخرگي: اين نوع خونريزي به دليل سرعت زياد جريان خون به صورت جهنده و با فشار زياد است.رنگ خون به دليل محتواي اكسيژن بالا قرمز روشن است.

     اين نوع خونريزي به آساني مهار نميشود. درموارد قطع عضو به دليل ضربه ممكن است سرخرگ به طور كامل و شديد منقبض شده و خونريزي قطع گردد.

       2 ) خونريزي سياهگي: سياهرگها شامل خون تيره بوده و جريان خون در آن آرام است و در نتيجه اين نوع خونريزي بدون جهت و فشار بوده و آسانتر از خونريزي سرخرگي مهار ميشود. يك خطر جدي خونريزي سياهرگي، ورود هوا (مكش هوا ) به درون خون و بروز مرگ ناگهاني است. اين موضوع خصوصا در مورد خونريزي از سياهرگهاي بزرگ گردني صادق است. گر چه خون از درون سياهرگهاي آسيب ديده بدون جهش خارج مي شود و ميتوان با فشار ملايم آنرا مهار كرد، ولي در موارد آسيب به سياهرگهاي بزرگ امكان وقوع خونريزي شديد و غير قابل مهار وجود دارد.

      3 ) خونريزي مويرگي: خون موجود در مويرگ ها مخلوطي از خون سرخرگي و سياهرگي است. خون معمولا از زخم نشت مي كند و مقدار خون از دست رفته نيز كم است. معمولا فشار روي زخم براي مهار خونريزي كفايت مي كند و در بسياري مواقع حتي بدون درمان، روي زخم خودبه خود لخته مي بندد و خونريزي مهار ميشود. در اين نوع خونريزي خطر عفوني شدن زخم بيشتر از خطر از دست رفتن خون مطرح است.

باتوجه به كانون خونريزي، خونريزيها به دو دسته تقسيم مي شوند:

       1) خونريزي داخلي:در خونريزي داخلي،خون از درون عروق خارج شده، ولي داخل بدن باقي ميماند.يعني خون به درون حفرات بدن مثل شكم، قفسه سينه، جمجمه و مي ريزد. اين نوع خونريزي را

 با چشم نمي توان ديد و تشخيص آن مشكل است.

       2) خونريزي خارجي: در خونريزي خارجي، خون از بدن خارج شده و بيرون مي ريزد و غالبا نتيجه ي بريدگي، جراحت جنگي و شكستگيهاي باز استخوان ها ايجاد مي شود.

علل خونريزي ها:

از علل خونريزي خارجي مي توان آسيبهاي ناشي از تصادفات، ضربه ها، بريدگي با آلات برنده و صدمات جنگي در اثر گلوله و تركش و را نام برد.

از علل خونريزي داخلي مي توان آسيب و ضربه در اثر تصادفات، ضربه ها، وارد شدن گلوله به درون احشاء ، برخي بيماريهاي خاص مثل خونريزي گوارشي و اختلالات انعقادي اكتسابي و ارثي را نام برد.

اثرات خونريزي در بدن

اثرات كلي از دست رفتن خون عبارتند از:

1- از دست رفتن گلبول هاي قرمز به كاهش اكسيژن رساني به بافتها منجر مي شود.

2- كاهش در حجم خون سبب كاهش فشار خون ميشود.

3- سرعت پمپاژ قلب جهت جبران فشار خون كاهش يافته، افزايش مي يابد.

4- كاهش در قدرت ضربان قلب.

      خونريزي هاي خفيف و آرام معمولا بي خطر بوده و علائم عمومي ايجاد نمي كنند.

عدم رسيدگي فوري در خونريزي هاي متوسط( كه تا حدود 1 ليتر خون از دست

مي رود)، منجر به بروز حالت شوك مي شود.

     در خونريزي هاي شديد، امكان بروز مرگ در عرض چند دقيقه نيز وجود دارد.

دستگاه گردش خون :

دستگاه گردش خون از مهمترين سيستمهاي بدن ميباشد كه از سه جزء اصلي زير تشكيل شده است :

  1- قلب      2- رگها       3- خون

  وظيفه اين دستگاه انتقال مواد غذائي واكسيژن به سلولهاي بدن وهمچنين انتقال مواد دفعي ودي اكسيد كربن سلولها به اندامهاي دفعي مي باشد

 

علائم ونشانه هاي خونريزي

به صورت واكنشي و براي جبران خون از دست رفته، خون كمتري به قسمتهاي كم اهميت تر مثل پوست، مي رسد و به همين دليل رنگ پريدگي پوست و مخاطها جزو علايم شايع خونريزي است. در مراحل اوليه و يا  خونريزي هاي خفيف به جز رنگ پريدگيهاي مختصرپوست و افزايش تعداد ضربانقلب علايمي ديده نميشود ولي با افزايش شدت خونريزي علايم زير ظاهر ميشود:

1-  تشنگي

2- ضعف،  بي حالي،بي قراري و پرخاشگري

3-تند شدن ضربان قلب و ضعيف شدن نبضهاي محيطي

4-عرق سرد روي پيشاني

5-تنفس سريع و سطح

6-تهوع و استفراغ

7-افت فشار خون

8- خواب آلودگي

9-احساس سبكي سر، سرگيجه و سردي پوست

10-احساس سرما

11-  وجود علايم خاص خونريزي در ارتباط با بعضي از قسمت هاي بدن مثلا خونريزي جمجمه، درون قفسه سينه يا شكم و         

12- مشاهده خروج خون از زخم در موارد خونريزي خارجي    

 ــ به خاطر كاهش رسيدن خون اكسيژن دار به مغز، فرد دجار خواب آلودگي، گيجي، سياهي رفتن چشمها و يا اضطراب و بي قراري مي شود.

اهداف كلي در خونريزي ها 

1ـ شناسايي وضعيت مصدوم و شدت از دست رفتن خون

2ـ مهار خونريزي

3ـ تميز نگه داشتن زخم و پوشاندن آن با گاز استريل جهت به حداقل رساندن خونريزي و ممانعت از بروز عفونت

4ـ انتقال مناسب مصدوم به بيمارستان

 

كمكهاي اوليه در خونريزي ها

 ــ در ارائه كمكهاي اوليه سرعت عمل به خرج دهيد اما خونسردي خود را حفظ كنيد.                             

    تاخيرممكن است به قيمت از دست رفتن جان مصدوم تمام شود.ــ  علايم حياتي را كنترل كنيد

ــ مصدوم را به پشت بخوابانيد و پاها را در وضعيت زانوخميده بالا ببريد.

ـ خونريزي را كنترل كنيد

ــ مصدوم را گرم نگه داريد

ــ مصدوم را در وضعيت استراحت قرار داده و اندام زخمي را بي حركت كنيد

ــ لباس مصدوم را شل كنيد

ــ در صورت بروز شوك، پاهاي مصدوم را بالا نگه داريد اما در صورت خونريزي سر و گردن نبايد سر را نسبت به بقيه بدن پايين تر نگه داشت ، چون سبب خونريزي بيشتر مي شود.

ــ در صورتي كه خون لخته شده باشد، از كندن و تميز كردن آن خودداري كنيد؛ زيرااين كار سبب خونريزي مجدد ميشود.

ــ هرگز اشيائي مانند چاقو، تكه هاي شيشه و را از زخم خارج نكنيد زيرا امكان تشديد آسيب و خونريزي بيشتر وجود دارد. در اين شرايط، از يك دستمال و يا باند حلقه شده به نام تــامپون استفاده كنيد. توجه داشته باشيد كه  تامپون بايد

 كاملا اطراف جسم را بپوشاند طوري كه وقتي خواستيد روي آن باندپيچي كنيد،

  به جسم فشار وارد نشود.   

ــ مصدوم را به مركز درماني انتقال دهيد.

 

روشهاي مهار خونريزي

براي اين كار ميتوانيد از چند روش زير استفاده كنيد:

 1ـ بالا نگه داشتن عضو آسيب ديده

 2ـ  فشار مستقيم بر روي محل خونريزي

 3ـ فشار بر روي نقاط فشار (منظور از نقاط فشار، نقاطي هستند كه شريان يا همان سرخرگ اصلي، از آن عبور كرده است.)

 4ـ اگر خونريزي جزئي باشد، خونريزي ممكن است با ريختن آب سرد بر  روي آن بند بيايد.

5 ـ استفاده از تورنيكت يا شريان بند در خونريزي هاي شديد تورنيكت باند عريزي است كه استفاده از آن به طور صحيح سرخرگ را بسته و مانع خونريزي ميشود. از اين وسيله تنها در موارد بسيار ضروري (نظير قطع سرخرگ بزرگ، قطع عضو و يا عدم مهار خونريزي با روشهاي ديگر) استفاده مي شود.     

 كمكهاي اوليه در خونريزي خارجي

  جهت كنترل خونريزي خارجي بايد چهار مورد اساسي زير به ترتيب وبه سرعت انجام پذيرد :

1-  فشار مستقيم

2-  بالا نگه داشتن عضو

3-  فشار بر نقاط فشار

4-  استفاده از تورنيكت يا كيسه هوايي

 

1- فشار مستقيم :

 موثرترين روش در كنترل خونريزي از طريق فشار مستقيم ميباشد كه به يكي از دو روش زير انجام ميگيرد :

  الف- گاز استريل (يا تكه پارچه تميز) را روي محل خونريزي گذاشته وبا دست روي آن فشار وارد شود تا خونريزي قطع گردد.

  ب- قطعه اي گاز استريل را روي محل خونريزي گذاشته وبه وسيله بانداژ محكم آنرا ببنديد تا خونريزي كنترل گردد.

 

2- بالا نگه داشتن عضو دچار خونريزي :

   اين روش در كنترل خونريزي قسمت هايي از بدن كه امكان قراردادن آنها در سطحي بالا تر از سطح بدن وجود دارد مورد استفاده قرارميگيرد كه به علت نيروي جاذبه ،فشار خونريزي كمتر ميشود .

توجه : در صورت وجود شكستگي درعضو مربوطه استفاده ازاين روش محدوديت دارد .

 

3- فشار بر نقاط فشار :

  اگر توسط فشار مستقيم و بلند كردن عضو ،خونريزي قابل كنترل نبود از فشار دادن بر نقاط فشار استفاده ميشود .

 

  نقاط فشار نقاطي است كه شريان هاي اصلي بدن از نزديك سطح بدن و روي استخوانها عبور ميكند و تعدادي از آنها عبارتند از :

 1) در خونريزي هاي دست                  2) در خونريزي هاي پا

توجه : چنانچه در اين محل ها شكستگي استخواني باشد در استفاده از اين روش محدوديت وجود دارد .

 

4- استفاده از تورنيكت يا كيسه هوائي :

  اين روش فقط زماني انجام ميشود كه كوششهاي قبلي جهت كنترل خونريزي موثر واقع نشود ويا در مواقعي كه اندامي قطع گرديده و نگراني درمورد ازبين رفتن بافتهاي پائين تر از محل بستن تورنيكت نباشد .

 روش بستن تورنيكت :

1-   ابتدا گاز يا دستمالي بر روي بازو قرار دهيد كه علاوه بر نقش حفاظتي باعث افزايش فشار در آن نقطه گردد .

2- به وسيله باند نواري دستمال فوق را ثابت كنيد. وسپس اهرمي مثل يك تكه چوب يا لوله يا حتي خودكار را روي آن قرار دهيد وباند را بعد از قراردادن آن گره ديگري بزنيد.

3- اهرم را به حول مركز گره تا اندازهاي بچرخانيد كه خونريزي قطع شود در اينحال اهرم را بوسيله گره ثابت كنيد .

 زمان بستن تورنيكت را در محلي كه قابل رويت باشد بنويسيد . بعلت اينكه بستن شريان توسط تورنيكت حداكثر هر 15 دقيقه يك بار تورنيكت را به مدت 1 دقيقه رها كرده ومجدداً ببنديد.

  نكته :   1- اندامي كه با تورنيكت بسته شده حتماً بايد در معرض ديد باشد .

             2- حتي در زخمهاي ران و بازو تورنيكت حداقل بايد 2 اينچ يا5 سانتي متر بالاتر از آن بسته شود.

 

  عده اي از پزشكان استفاده از كيسه هوائي دستگاه فشار خون با فشار حدود 150 ميلي متر جيوه را پيشنهاد مي كنندكه عملاً اگر امكان پذير باشد راه ايمني تري ميباشد. در دهه هاي اخير استفاده از وسيله اي به نام آتل بادي پيشنهاد شده كه كيسه هاي پلاستيكي با حفره ميان خالي هستند ومانند جوراب پوشيده و سپس باد مي كنند. اين وسيله علاوه بر اينكه ميتواند به عنوان يك آتل مصرف شود درموارد خونريزيها نيز به عنوان كمك دهنده در جلوگيري از خونريزي يا در موارد شوك حاصل از خونريزي به عنوان كمك در كاهش جريان خون اندامها مورد استفاده قرار مي گيرد.

دربستن تورنيكت بايد بسيار دقت كرد . چه بسا افرادي كه به دليل سهل انگاري امدادگران عضو خود را از دست داده اند . به همين دليل استفاده از تورنيكت و آتل بادي در بسياري از نقاط جهان معلق مانده است و تنها در موارد خاص مورد استفاده قرار مي گيرد .در بستن تورنيكت در قسمتي از اندام مثلاً دست بايد توجه كرد براي جلوگيري از آسيب و قطع عضو سالم به اندازه اي تورنيكت را محكم كنيم كه نبض احساس شود تا از تخريب عضو جلوگيري شود و حدالمقدور سعي شود از تورنيكت استفاده نشود .

كنترل بوسيله سرما :

  در موارد شكستگي، سوختگي وخونريزيهاي خفيف ميتوان با استفاده از كيسه هاي حاوي يخ در محل ضايعه، علاوه بر كاهش درد و تورم  باعث كاهش خونريزي نيز شد. توجه داشته باشيد كه استفاده از سرما به تنهائي نميتواند در كنترل خونريزي موثر باشد وبايد همراه با ديگراقدامات انجام گيرد.

توجه : براي جلوگيري ازسرمازدگي مورد نظر، كمپرس سرما را نبايد بيش از 20 دقيقه ادامه داد.

 

  با توجه به مطالب فوق در مصدوم دچار خونريزي اقدامات زير را بترتيب به عمل أوريد :

1-      محل خونريزي را مشخص كنيد.

2-      نوع خونريزي را مشخص نمائيد.

3-      خونريزي را كنترل كنيد ( بايد از حداقل امكانات حداكثر استفاده بعمل آيد ).

4-      اگر جهت كنترل تورنيكت بسته ايد زمان آن را درجائي كه كاملاً در معرض ديد باشد مثلاً سينه يا پيشاني بيمار بنويسيد .

5-      بيمار را جهت پيگيري صدمات وارد شده كنترل كنيد.

  فراموش نكنيد كه تمامي اين عمليات را در موقعي ميتوان انجام داد كه ابتدا وضع تنفس وقلب بيمار كنترل شده باشد.

ت- خونريزي داخلي :

  تعريف: چنانچه خون پس از خروج از رگ در داخل حفره اي از بدن ريخته ومحل خونريزي مشاهده نشود، خونريزي داخلي گويند. مانند خونريزي در داخل جمجمه، ويا در مجاري گوارشي.

 

كمكهاي اوليه در خونريزيهاي داخلي :

  در مورد خونريزيهاي داخلي مهمترين كار رساندن بيمار به مركز درماني است وبهترين اقداماتي كه ميتوان انجام داد به ترتيب زير است :

1-      كنترل علائم حياتي

2-      كنترل راههاي هوائي

3-      قرار دادن بيمار در بهترين وضعيت

  مثلاً اگر بيمار دچار تهوع واستفراغ هاي مكرر است اورا به پهلو خوابانده واگر خونريزي داخلي اندامها ( دست وپا )است، اندام را بالا نگه داريد.

4-      بيمار اگر دچار شوك است كمكهاي اوليه در مورد او انجام شود.

5-      در صورت امكان به بيمار اكسيژن داده وبه او هيچ چيز نخورانيد.

6-      در اولين فرصت ممكن بيمار را به مركز درماني انتقال دهيد.

  نكته1 : در صورت ضربه به سر – استفراغ هاي مكرر زنگ خطر بزرگي جهت اعلام خونريزي داخل مغزي ميباشد كه ميتواند باعث مرگ مصدوم گردد.همچنين خروج مايع مغزي نخاعي كه همانند آبريزش بيني از بيني و مايع شفافي از گوش مي باشد از علايم ضربه مغزي مي باشد .

در ضربه مغزي :

 سر مصدوم را بالاتر از ساير اندام او قرار دهيد . از خروج مايع مغزي نخاعي به بيرون جلوگيري نكنيد و هر چه سريعتر مصدوم را به مركز درماني انتقال دهيد .

  نكته2 : در صورت ضربه به شكم – دل درد شديد زنگ خطر بزرگي جهت اعلام خونريزي داخل شكم ميباشد ودر صورت عدم توجه باعث مرگ مصدوم خواهد شد.

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم فروردین 1387ساعت 14:42  توسط سجاد فتحي  | 

 

عکس‌العمل بدن در برابر شوک

کاهش جریان خون اعضاء حیاتی مثل قلب و مغز می‌تواند در عرض چند دقیقه ، آسیب غیر قابل برگشتی به آنها وارد کند. به منظور جلوگیری از چنین آسیبی ، بدن یک سری مکانسیمهای جبرانی در جهت برقرار ساختن جریانی مداوم و ثابت از خون به سمت مغز و قلب فعال می‌کند که این به خرج کاهش جریان خون اعضاء کم اهمیت‌تر و غیر حساس‌تر بدن مثل پوست و عضله (در مرحله اول) و در مراحل بعدی ، کلیه‌ها و دیگر احشاء شکمی و روده‌ها انجام می‌شود. در همان زمان به منظور کمک بیشتر به افزایش جریان خون سیستم عروقی ، ضربان قلب نیز افزایش می‌یابد. این مکانیسمهای جبرانی تحت اثر دستگاه عصبی سمپاتیک و هورمونهاي غده فوق كليه (اپی نفرین و نوار پی‌نفرین) می‌باشند. عکس‌العمل بدن در برابر خون رسانی ناکافی به بافتها و اندامهای بدن (شوک) باعث بروز علائم اولیه شوک می‌شود.

علائم شوک

کفایت مکانیسمهای جبرانی به مقدار و سرعت از دست رفتن خون بستگی دارد و معمولاً تا حدی مکانیسمهای جبرانی قادرند فشار خون را در محدوده طبیعی نگه دارند که خون از دست رفته بیش از 15 تا 20 درصد کل حجم خون و به عبارتی بیش از حدود یک لیتر نباشد. علائم شوک بطور خلاصه عبارتند از:

  • تشنگی شدید در مراحل اولیه.
  • رنگ پریدگی و سرد شدن پوست به علت تنگ شدن عروق خونی پوست.
  • نبض سریع به علت تندتر زدن قلب برای جبران شوک و بعد ضعیف شدن نبض.
  • احساس ضعف و غش در بیمار به علت کاهش خون رسانی به مغز و عضلات.
  • افت فشار خون در مراحل اول فقط در حالت ایستاده افت می‌کند ولی با پیشرفت شوک در حالت دراز کشیده نیز پایین است.
  • تنگي نفس شديد و تند شدن تنفس به علت ناکافی بودن خون از اکسیژن.
  • کاهش هوشیاری به علت کاهش خونرسانی به مغز.

علل شوک

قلب و رگها خونی ، در بدن انسان مخزن عروقی را تشکیل می‌دهند که خون را در خود جای می‌دهند و جریان خون طبیعی تحت اثر سه عامل قدرت انقباضی قلب ، حجم خون و قطر عروق خونی می‌باشد. اگر هر یک ازاین سه عامل فشار ؛ پمپاژ قلب ، میزان خون و انبساط و انقباض رگهای خونی دچار اختلال شده و درست عمل نکنند، خون رسانی به بافتهای بدن به میزان کافی صورت نخواهد گرفت و شوک اتفاق می‌افتد. از اینرو شوک را به سه نوع کلی می‌توان تقسیم کرد.

  • شوک ناشی از کاهش حجم خون
  • شوک ناشی از کاهش قدرت قلب
  • شوک ناشی از گشاد شدن رگهای خونی

شوک ناشی از کاهش حجم خون

ایجاد شوک به علت از دست دادن مایعات به هر دلیل شوک کمبود حجم ( هیپوولمیک ، هیپو= کمبود ، ولمیک = حجم ) نامیده می‌شود. در مصدومین رایجترین نوع شوک که خطرناک نیز می‌باشد ، شوک هیپوولمیک (Hypovolemic) یا شوک ناشی از کاهش حجم خون است. کاهش حجم خون می‌تواند مستقیماً به علت از دست رفتن خون ، (مثلاً در خونريزيهاي داخلي و خارجي) یا پلاسما ( مثلاً در سوختگیهای وسیع و ... ) باشد. در اکثر موارد ، شوک کمبود حجم به علت خونريزي است که به آن شوک خونریزی یا شوک هموراژیک می‌گویند.

باید تاکید شود که خون فقط بخش کوچکی از کل مایعات بدن را تشکیل می‌دهد . تمام مایعات بدن باهم حدود 60 درصد وزن کل بدن را شامل می‌شوند. کاهش پلاسماي خون و بدنبال آن کاهش حجم خون ممکن است به دنبال از دست رفتن جبران نشده مایعات از راههای دیگر مثل اسهال ،استفراغ ، تعریق زیاد ، سوختگی ، دهیدراتاسیون ( کم آبی بدن ) و ... باشد.
اگر بدن از قبل دچار کمبود آب نیز باشد ، این عکس العمل زودتر بروز می‌نماید. در مکانهایی که درجه حرارت بالایی دارند ، مانند انبارها و کارخانه ها ، و یا اگر مصدوم قبل از جراحت ، به شدت عرق کرده است (مثلاً حوادثی که ضمن ورزش کردن و یا شکار رخ می‌دهند) و یا بعضی کارهای سخت و سنگین ، مانند بار بری و آهنگری ، ممکن است قبل از وقوع حادثه ، آب بدن را کاهش داده ، در نتیجه اثرات کاهش حجم خون سریعتر آشکار شود.

شوک قلبی

اگر قلب نتواند بخوبی عمل پمپاژ خون را انجام داده و رگهای بدن را پر از خون نگه دارد، شوک ایجاد می شود. قلب ، پمپی است که خون را از طریق رگها به درون بدن می‌فرستد و هرگونه اختلال در برون‌ده آن فوراً به صورت کاهش جریان خون اعضای مختلف بدن تظاهر می‌کند. برون‌ده قلب محصولی از دو عامل است:

  • ضربان قلب ، یعنی تعداد ضربان در دقیقه.
  • حجم ضربه‌ای ، یعنی حجمی از خون که در طی هر ضربه از قلب خارج می‌شود.

شوک قلبی معمولاً در اثر صدمه به قلب ، حمله قلبي و سایر بیماریهای قلبی ایجاد می‌شود. اکثر بیماریهای قلبی که درمان آن به تعویق می‌افتد، سرانجام آن قدر به قلب صدمه می‌رساند تا این که شوک قلبی رخ می‌دهد.

شوک ناشی از تغییر قطر رگهای خونی

ظرفیت رگهای بدن در مقایسه با حجم خون نباید خیلی بزرگ باشد. انبساط رگهای خونی ، بدون انقباض کافی دیگر رگهای خونی (به منظور جبران این انبساط) ایجاد شوک می‌کند. سرخرگها و سیاهرگهای بدن ، می‌توانند در پاسخ به تاثیرات هورمونی (شیمیایی) و عصبی قطر خود را تغییر دهند. دستگاه عصبي سمپاتيك (جزئی از دستگاه عصبی خودکار بدن) مسوولیت کنترل کشش عضلات موجود در جدار رگها رابه عهده دارد و فعالیت این دستگاه سبب افزایش انقباض سرخرگها می شود. اثر مشابهی نیز توسط هورمونها مترشحه از غده فوق كليه ( ادرنال ) ، یعنی اپینفرین و نوراپی نفرین ، ایجاد می‌شود.

انقباض سرخرگها ، مقاومت آنها را در برابر خون بطور قابل توجهی افزایش می‌دهد. در نتیجه جریان خون به بافتها کاهش یافته ،و در همان زمان فشار خون سرخرگی افزایش می یابد. به عکس ، کاهش فعالیت دستگاه سمپاتیک منجر به گشاد شدن (انبساط ) سرخرگها و افزایش جریان خون بافتها می‌شود که به موازات آن فشار خون کاهش می‌یابد. در بعضی از شرایط خاص ، موقعی که رگهای خونی ، انبساط بسیار زیادی پیدا می‌کنند، فشار خون بطور حاد کاهش یافته و مصدوم دچار شوک می‌شود.

انقباض سیاهرگها نیز می‌تواند با مکانیسمی متفاوت ، سبب افزايش فشار خون شود. در هر لحظه معین ، اکثر حجم خون موجود در گردش ، در سیاهرگها باعث می شود حجم زیادی از خون از سمت سیاهرگها به سوی قلب به حرکت درآید که با افزودن برون ده قلب ، فشار خون را افزایش خواهد داد.

اقدامات اورژانس در بیمار مبتلا به شوک

مدت زمانی را که فرصت دارید تا اقدامات اورژانس را برای مصدوم با شرایط خطرناک (خونریزی شدید و شوک) به اجرا در آورید، بسیار اندک است. لذا اقدامات درمانی باید هرچه سریعتر شروع شوند. مصدومینی که دچار شوک شده‌اند و یا احتمال شوک در آنها وجود دارد، باید سریع به بیمارستان منتقل شوند.

  • مصدوم را در موقعیت مناسب قرار دهید با توجه به مشکلات و صدمات مصدوم می‌توان وی را در وضعیت مناسب قرار داد:

بلند کردن پا بهترین روش است. پاهای مصدوم را 25 سانتیمتر بلند کنید. در موارد صدمه در ناحیه گردن و یا ستون فقرات ، صدمه در ناحیه سر ، صدمه به قفسه سينه و شکم ، در رفتگی و یا شكستگي استخوان لگن و یا شکستگی لگن خاصره از این روش استفاده نکنید. بدن مصدوم را به حالتی که سر و سینه‌اش از سطح بدن پایینتر قرار گیرد، قرار ندهید، زیرا باعث می‌شود احشاء شکمی به دیافراگم فشار بیاورد. هدف این است که مصدوم در وضعیتی (طاق باز یا نیم نشسته) قرار بگیرد که کاملاً راحت باشد و به راحتی تنفس کند. مصدوم را در هر موقعیتی که قرار می‌دهید، باید علائم حیاتی را در او بررسی کنید و مراقب باشید زیرا امکان استفراغ وجود دارد.

  • راه تنفس مصدوم را باز کنید. جهت این کار یک دست را بر پییشانی مصدوم و دست دیگر را زیر چانه او قرار دهید. سر مصدوم را به عقب خم کنید. این کار سبب می‌شود دهان او اندکی باز شود. اگر مصدوم نفس می‌کشد، مجاری تنفسی او را باز نگه دارید. اگر مصدوم نفس نمی‌کشد به او تنفس مصنوعي بدهید. مراقب مواد مترشحه و استفراغ مصدوم باشید و در صورت وجود آنها را پاک کنید. اگر تنفس و گردش خون مصدوم متوقف شده است، اقدامات احیاء قلبی – ریوی (CPR) را انجام دهید.


  • خونريزي را با روشهای فشار مستقیم ، بالا نگه داشتن عضو مجروح ، اعمال فشار نقطه‌ای و یا دیگر راههای لازم مهار کنید. کاهش حجم خون برای مصدومی که دچار شوک شده ،خطرناک است. در صورت در دسترس بودن ، از لباسهاي ضد شوك نیز استفاده کنید. اگر چنین لباسی در دسترس ندارید می‌توانید با استفاده از باندهای کشی سرتاسر اندام تحتانی را با فشار متوسط بانداژ نمایید.


  • هرچه سریعتر به مصدوم اكسيژن تراپي برسانید. کمبود اکسیژن در اثر کاهش جریان خون ایجاد می‌شود. به مصدوم اکسیژن خالص برسانید.
  • در صورت وجود آسیب احتمالی در ناحیه ستون فقرات ، مصدوم را بی‌حرکت نگه دارید.


  • شکستگیها را آتل بندي کنید. این کار باعث می‌شود که خونریزی و درد که هر دو شوک را تشدید می‌کنند، تخفیف یابد. مصدوم را به تندی و با شدت تکان ندهید چرا که حرکت بدن ، شوک را تشدید می‌کند.
  • به مصدوم اطمینان و قوت قلب دهید و او را بی‌حرکت نگه دارید. اگر مصدومینی که دچار شوک شده‌اند، بی‌حرکت و آرام باشند، شانس بیشتری برای زنده ماندن خواهند داشت.


  • از کاهش دمای بدن جلوگیری کنید. باید دمای بدن مصدوم را تا حد امکان نزدیک به میزان طبیعی نگهدارید. ولی مصدوم را بیش از حد گرم نکنید. اگر امکان دارد، لباسهای خیس را از تن مصدوم در آورید. مصدومینی را که از ناحیه سر ، ستون فقرات و گردن آسیب دیده‌اند، آنها را برای گذاشتن پتو در زیرشان تکان ندهید.


  • هیچ چیز به مصدوم نخورانید. مصدومی که دچار شوک شده است، دهانش خشک می‌شود و احساس تشنگی می‌کند. همچنین ممکن است در اثر اکسیژن رسانی به مصدوم ، دهان و مجاری بینی مصدوم خشک شوند. مصدوم نباید چیزی بنوشد. هیچ نوع دارو و غذا و مایعی را از طریق دهان به مصدوم ندهید. اگر چنین کنید، احتمال وقوع استفراغ را در مصدوم افزایش می‌دهید.


  • هدف درمان اولیه در شوک کمبود حجم ، جلوگیری از تداوم از دست دادن خون است. درمان جایگزینی خون از دست رفته با دادن مایع است. در مرحله اول درمان در صحنه حادثه یک سرم فیزیولوژیک (که جزئی از وسایل هر امدادگری می‌باشد) یا محلول رینگرلاکتات می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. محلول رینگرلاکتات حاوی نمک در غلظتی معادل غلظت خون است و با وجود اینکه گلبولهای خونی را ندارد و نمی‌تواند تمام اعمال خون را انجام دهد، می‌تواند در مراحل اولیه درمان جایگزینی حجم خون و بالا آوردن فشار آن نقش موثری ایفا کند. با این کار رینگرلاکتات در حفظ جریان خون به تمام اعضای بدن کمک می‌کند. انتقال خون تنها با دستور پزشک و در مراحل درمان انجام می‌شود.
+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و یکم فروردین 1387ساعت 15:55  توسط سجاد فتحي  | 

zzzzvbdcnfghjfguyktuiyiuykjhg.jpg

دستگاه قلبي ـ عروقي وظيفه انتقال خون را به سراسر بدن بر عهده دارد و اكسيژن و مواد غذايي را به بافت هاي بدن حمل مي كند و مواد زايد را از آنها مي گيرد. قلب يك عضو توخالي و عضلاني است كه تقريباً در هر دقيقه يك بار و در مواقع ورزش با سرعت بيشتر، همه خون بدن تقريبا (ً5 ‌ليتر )را به سراسر بدن پمپ مـي كند. خون در داخل شبكه اي از رگ ها كه به تـمام قسمت هاي بدن مي رسد جريان
 
 1bgvxxzzbxzcbzbxcvb.jpg
سرخرگ ها و سياهرگ ها
سرخرگ ها، ديواره اي ضخيم، عضلاني و كشسان دارند تا بتوانند در برابر فشار بالاي خوني كــه از قلب به بيرون پمپ مي شود، مقـاومت كنند. سياهرگ ها، خون را بـه قلب باز مي گردانند. آنهـا ديواره اي نازك تر دارند كه به راحتي كشيده مي شود و به آنها اجازه مي دهد كه گشاد شود و در زمان استراحت بدن، مقدار زيادي خون را در خود نگه دارند. سطح داخلي بسياري از سياهرگ ها، چين هايي دارد كه به عنوان دريچه هاي يك طرف عمل مي كنند و مانع از عبور خون در مسير نادرست مي شوند.
 2fgdfghdfgdfgdfhgdfghhddfh.jpg
 
ساختار قلب
قلب، يك پمپ دوگانه است كه عمدتاً از عضلاتي به نام ميوكارد تشكيل شده است. در هر طرف، خون از طريق سياهرگ ها وارد يك حفره بالايي (دهليز) و سپس وارد يك حفره پاييني (بطن) مي شود كه خون را به درون سرخرگ ها پمپ مي كند. جريان خون در اين حفره ها به وسيله دريچه هايي يك طرفه هدايت مي شود. سمت راست قلب خون را به درون سرخرگ هاي ريوي و در نتيجه ريه ها و سمت چپ قلب خون را به آئورت و سراسر بدن پمپ مي كند.
 
 3hgdfgdcvcbncvbvbnbncbbcvncbnbc.jpg
گردش خون
قلب، خون را به داخل2 ‌مدار متصل پمپ مي كند: گردش خون ريوي و گردش خون عمومي. مدار ريوي، خون بدون اكسيژن را به ريه مي برد كه در آنجا از طريق يك شبكه مويرگي، اكسيژن جذب و دي اكسيد كربن (يك گاز دفعي) آزاد مي شود؛ سپس خون اكسيژن دار شده به قلب برمي گردد. جريان عمومي، خون اكسيژن دار را به بافت هاي بدن مي برد كه در آنجا از طريق جدار مويرگ ها، اكسيژن و موادغذايي آزاد مي شود، دي اكسيد كربن و ساير محصولات دفعي از بافت وارد خون مي شوند و خون بدون اكسيژن به قلب باز مي گردد.

4hgdfdfgddngvbvbbvbnvbcbcv.jpg

8747rgtrygthrty1.jpg

cdbnlw3itgu3uwjvbiljbk.gif

getimageuiyuit76567.jpg

heart2aerfetgegtr.jpg

zwfgrtgtrnhujytmnmkum.gif

+ نوشته شده در  سه شنبه بیستم فروردین 1387ساعت 17:21  توسط سجاد فتحي  | 

حفظ راه هوایی

نسخه PDF چاپ ارسال به دوست


سیستم تنفسی اکسیژن هوا را طی دم گرفته و وارد خون می نماید سپس خوا این اکسیژن را به سلولهای بدن میرساند .


سیستم تنفسی به مجاری فوقانی وتحتانی تقسیم می شود :
مجاری  هوایی فوقانی
 شامل:
دهان وبینی
حلق
اپی گلوت(به صورت دریچه ای عمل می کند که هنگام بلع آب وغذا نای را می بندد)
حنجره


مجاری هوایی تحتانی:
تراشه که تحت عنوان نای شناخته می شود
برونش ها وبرونشیولها
ریه ها ریه ا توسط دو لایه بنام پرده جنب احاطه می شوند  در صورت سوراخ شدن این پرده ها درجریان صدمان وارده به قفسه سینه  هوا وارد فضای پلور شده وباعث روی هم خوابیدن ریه ا شده و تنگی نفس بسیار شدید برای بیمار ایجاد می کند

دیافراگم: عضله ایست که حفره قفسه سینه را از حفره شکمی  جدا می سازد  وعضله اصلی درگیر در تنفس است در اپر  ضربه به دیافراگم در جریان تصادفات یا سایر موارد بیمار دچار نشانه های تنگی نفس شدید می شود .


مکانسیم تنفس:
دم
بازدم


طی فرایند دم دیافراگم وعضات بین دنده ای منقبض می شوند  بدنبال آن هوا از طریق بینی ودهان به درون ریه ها کشیده می شود.


بازدم:
طی بازدم دیافراگم  وعضلات بین دنده ای شل می شوند  وباعث خروج هوا از ریه ها می شود

ارزیابی هوایی:
باز بودن راه هوایی برای تنفس و اکسیژناسیون کافی ضرورت دارد
لذا ارزیابی راه هوایی
 یکی از نخستین اجزاء ارزیابی اولیه بیمار است
سطح هوشیاری بله بیمار با وضعیت راه هوایی او تطابق خوبی دارد راه هوایی بیماری که هوشیار وپاسخگوست وبا صدای  طبیعی با شما صحبت می کند  باز است
بیماری که دچار کاهش سطح هوشیاری است یا دچار عدم چاسخگویی کامل است معمولا نمی تواند راه هوایی خود را حفظ نماید  ودر معرض انسداد یا بسته شدن راه هوایی قرار دارد زبان شل شده به عقب بر می گردد  و حلق را می  بندد همچنین ممکن است راه هوایی بر اپر صدماتی چون سوختگی  وتروما به بافت نرم صورت  ومجاری هوایی فوقانی دچار انسداد گردد
صداهای ذیل صداهایی هستند که انسداد راه هوایی را نشان میدهند
خر خر کردن
قار قار کردن(شبیه صدای قار قار کلاغ)
استریدور یک صدای خشن وپر طنین که طی دم شنیده می شود و مشخصه انسداد شدید مجاری هوایی فوقانی به دلیل ادم حنجره است
باز کردن دهان:
باز کردن دهان بیماری که دچار عدم پاسخگویی یا کاهش سطح هوشیاری شده برای لرزیابی راه هوایی ضروریست این کار با تکنیک انگشت متقاطع انجام می شود پ
بالا وپشت سر بیمار زانو بزنید
2- انگشت شست واشاره یک دست را به حالت متقاطع روی هم قرار دهید
3- انگشت شست را روی دندان های پیشین تحتانی  وانگشت اشاره را روی دندانهای پیشین فوقانی قرار دهید
4- برای باز کردن دهان از حرکت قیچی ماننداین دو انگشت استفاده نمایید

 درون  دهان را از نظر وجود استفراغ ـخون –ترشحات دندان شکسته یا اجسام خارجی که می تونانند باعث انسداد راه هوایی شوند مشاهده نمایید هر گونه ماده خارجی را از دهان ساکشن نمایید  اگر ابزار ساکشن در دسترس نباشد بیمار را به پهلوبچرخانید ( اینکار را تنها در صورتی انجام دهید که هیپگونه شکی به وجود آسیب ستون مهره ها  نداشته باشید )  و مایعات را با استفاده از انگشت اشاره و میانی که درون یک پارچه یا گاز پیپیده شده اند خارج نمایید اگر می توانید اجسام خارجی مانند غذا دندان شکسته یا دندان مصنوعی را مشاهده کنید دهان را با انگشت اشاره جارو کنید  و این مواد را خارج کنید اینکار رابه سرعت انجام دهید بسیار مواظب باشید زیرا ممکن است بیمار دستان شما را گاز بگیرد - عق بزند یا استفراغ نماید .
باز کردن راه هوایی:
با استفاده از مانور سر عقب چانه بالا و
مانور باز کردن فک  با فشار بطور دستی
مانور سر عقب چانه بالا  HEAD-TILT-CHIN-LIFT
این مانور در افرادیکه مشکوک به آسیب ستون مهره ها نیستیم استفاده می شود
روش انجام مانور
1- یک دست خود را روی پیشانی بیمار قرار داده و فشار محکم وبه سمت عقب با کف دست به آن وارد نموده و سر را به عقب بکشید نوک انگشتان دست دیگر را زیر قسمت استخوانی فک تحتانی قراردهید
2- چانه را جلو بیاورید و ضمن حمایت فک سررا تا حد امکان به عقب بکشید بافت نرم زیر چانه را فشار ندهید زیرا می توناد باعث انسداد راه هوایی شود
3- فشار روی پیشانی بیمار با دست دیگر را ادامه  دهید تا سربه عقب نگه داشته شود
4- چانه را بالا بکشید تا دندانها نزدیک بهم قرار گیرند
5- اگر بیمار دندان مصنوعی دارد باقی گذاشتن آنها در جای خود احتمال ایجاد انسداد با لبها را کاهش میدهد اگر قادر به مدیریت دندانها نباشیم آنها را خارج می کنیم
مانور سر به عقب چانه بالا در کودکان  وشیر خواران
روش انجام مشابه بزرگسالان است با این تفاوت که در شیر خواران سر باید بطور آرامتر به عقب برده شود به دلیل بزرگ بودن سر گاه لازمست که برای باز نگه داشتن راه هوایی بالشی را پشت شانههای بیمار بگذاریم و تنها از انگشت اشاره یه دست برای بلند کردن چانه وفک استفاده می گردد و مراقب باشید تا بافت نرم زیر چانه را نفشارید زیرا باعث انسداد راه هوایی می شود
مانور باز کردن فک با فشار
JAW-THRUST MANEUVER
در صورت شک به آسیب ستون مهره ها سروگردن باید در وضعیت خنثی قرار داده شود و در این وضعیت و در خط وسط  حفظ گردند اینکار بدان معنی است که سر به پهاو نچرخیده به جلو یا عقب خم نشود در این بیماران از مانور بازکردن فک با فشار استفاده می شود
مراحل انجا مانور
بالای سر بیمار زانو بزنید ارنجهای خود را بر روی سطحی که بیمار روی آن دراز کشیده قرار دهید و دستان خود را در دو طرف سر بیمار بگذارید
2-زوایای فک تحتانی بیمار در هردو طرف را مشت کنید با هردو دست فک را به جلو بکشید اینکار زبان را به جلو حرکت داده  واز راه هوایی دور می زکند در صورت عدم شک به وجود صدمه ستون مهره ها می توان سر را به عقب کشید.
3-درصورت بسته بودن لب ها با انگشت شست خود لب تحتانی را به عقب بکشید
کنترل راه هوایی  وتهویه اولین وحیاتی ترین اقدام در ارزیابی اولیه هر بیماری است که با او روبرو می شوید.


انسداد راه هوایی تهدیدی فوری برای حیات بیمار و یک اورژانس   واقعی است.
علل انسداد راه هوایی عبارتند از :
زبان
اجسام خارجی
تروما
اسپاسم  وادم حنجره
آسپیراسیون
زبان شایهترین علت انسداد راه هوایی است
اجسام خارجی:
قطعات بزرگ غذا که بخوبی جویده نشده اند با گیر کردن در قسمت تحتانی حلق می توانند باعث انسداد راه هوایی فوقانی شوند
تروما:در تروما بویژه زمانی که بیمار هونشیار نیست دندان شل شده استخوانهای شکسته صورت و بافتهای متورم یا کنده شده ممکن است راه هوایی را مسدود کنند اسپاسم وادم حنجره می تواند بعلت تروما- آنافیلاکسی التهاب اپی گلوت واستنشاق هوای بسیار داغ دود یا مواد سمی است
آسپیراسیون:
مواد استفراغی شایعترین مواد آسپیره شده هستند
علائم ونشانه های انسداد راه هوایی
گرفتن گردن با دست
- عدم وجود صداهای تنفسی یل تنفس پر سر وصدا
- عدم توانایی صحبت یا سرفه
- بیقراری نگرانی وگیجی پیشرونده
- سیانوز و عدم پاسخ گویی
- اقدامات اورژانس برای رفع انسداد کامل
- استفاد ه از مانور هیم لیخ می باشد
- اگر بیمار ایستاده یا نشسته پشت سر او ایستاده  ودستان خود را دور کمر او حلقه کنید آرنج شما باید خارج و دور از دنده ها باشد
- با یک دست دست دیگر را مشت نموده و انگشت شست را در خط میانی شکم کمی بالای ناف در فاصله خوبی از زائده گزیفوئئد بگذارید
- انگشت شست باید به طرف شکم بیمار باشد
- مشت خود را با فشار محکم به سمت درون و بالای شکم بیمار بزنید تا 5 با ر اینکار را تکرار کنید هر فشار باید مجزا  وجداگانه اعمال  شود .

+ نوشته شده در  دوشنبه نوزدهم فروردین 1387ساعت 17:34  توسط سجاد فتحي  | 

 

ارزيابي بيمار 

به عنوان يك نكته عملي ،‌ توجه داشته باشيد كه مراقبتهاي اورژانس پيش بيمارستاني مجموعه اي از تصميم ها در مورد درمان و انتقال بيمار مي باشد .

عامل راهنماي شما در اخذ تصميم در صحنه اورژانس يافته هاي حاصل از ارزيابي بيمار توسط شما مي باشد .براي اخذ تصميم مفيد جهت ارائه مراقبتهاي اورژانس بهتر به بيمار شما بايد با جمع آوري اطلاعات لازم ،‌ارزيابي بيمار را به ترتيب زير شروع كنيد .

- صحنه حادثه را ارزيابي كنيد .

- يك ارزيابي اوليه انجام دهيد .

- اگر لازم است ستون مهره هاي بيمار را بي حركت سازيد .

- شرايط تهديد كننده حيات راتشخيص داده و درمان كنيد .

- يك تاريخچه كامل گرفته و معاينه فيزيكي هدفدار انجام دهيد .

- در بيمار با شرايط آشكار تهديد كننده حيات ،‌ زمينه انتقال را فراهم كنيد .

- در بيماراني كه شرايط تهديد كننده حيات ندارند ،‌ در صحنه حادثه يك معاينه فيزيكي جزء‌ به جزء انجام دهيد .

- علايم حياتي را مجدداً‌ ارزيابي كنيد .

- حين انتقال بيمار نيز ، به ارزيابي خود را ادامه دهيد .

ارزيابي بيمار :

ارزيابي صحنه حادثه

ارزيابي اوليه


ارزيابي حين انتقال بيمار

ارزيابي صحنه حادثه :

ارزيابي صحنه حادثه ، به محض ورود به صحنه ، ضروري مي باشد . ارزيابي صحنه حادثه يك ارزيابي سريع از صحنه و اطراف آن مي باشد كه قبل از ورود به صحنه و شروع اقدامات حمايتي از بيمار ، اطلاعات بيشتري در مورد امنيت صحنه ،‌مكانيسم آسيب و نوع بيماري در اختيار شما و همكارتان قرار مي دهد .

جدول 1-8 ارزيابي صحنه حادثه

اقدامات محافظت از خود

امنيت صحنه

تعيين مكانيسم آسيب يا نوع بيماري

تعيين تعداد بيماران

درخواست كمك بيشتر

توجه به بي حركت كردن مهره هاي گردني

محافظت از خود :

در شروع اعزام به هر صحنه اورژانس ، شما بايد از تجهيزات محافظت از خود استفاده كنيد تا خطر تماس شما با بيماريهاي واگير كاهش يابد .

بهترين روش براي كاهش خطر تماس ، رعايت كردن احتياطات مربوط به محافظت از خود مي باشد بعنوان اساس محافظت از خود ، تصور كنيد كه تمام مايعات بدن خطر احتمالي انتقال عفونت را دارا مي باشند .

قبل از اينكه از آمبولانس پياده شويد ،‌شما و همكارتان بايدتجهيزات محافظتي مناسب راپوشيده باشيد . استفاده از دستكش هميشه ضروري مي باشد . همچنين اگر مقادير فراواني خون يا ساير مايعات بدن در اطراف بيمار وجود دارد محافظت از چشم ‌، پوشيدن ماسك و گان نيز ضروري مي باشد . هنگامي كه خطر پاشيدن خون يا ساير مايعات بدن ، روي سر و صورت شما وجود دارد محافظت از چشم با عينك ‌نياز مي باشد . همچنين اگر نياز باشد بايد ماسك و گان نيز بپوشيد و استفاده از اين وسايل را قبل از ورود به صحنه حادثه بر خود واجب بدانيد .

اگر صحنه پوشيده از مواد سمي يا آتش است يا وارد صحنه نشويد يا لباس مخصوص آن موقعيت را بپوشيد .

امنيت صحنه :

بر اساس چگونگي ارزيابي امنيت صحنه حادثه ، سلامت تكنسين پايه فوريتهاي پزشكي تضمين مي شود . اگر آسيبي به شما برسد ،‌ نمي توانيد به بيمارتان كمك كنيد .

حفاظت شخصي :

قبل از اينكه از آمبولانس پياده شويد خطرهاي احتمالي زير را جستجو كنيد .

- روي دادن ترافيك

- سطوح ناپايدار مثل تكه هاي يخ ،‌ شن يا سنگ ريزه هاي شل ،‌سطوح داراي شيب

- نشت كردن گازوئيل يا سوخت ديزلي

- وجود اطرافيان خشمگين يا احساس وجود خشونت در صحنه

- دود يا آتش

- مواد سمي يا مضر احتمالي

- ساير خطرات موجود در صحنه حادثه يا امداد

- صحنه هاي جنايت

ارزيابي بيمار :

ارزيابي صحنه حادثه


اقدامات حفاظت از خود

امنيت صحنه

تعيين مكانيسم آسيب يا نوع بيماري

تعيين تعداد بيماران

درخواست كمك اضافي

توجه به بي حركت كردن مهره هاي گردني

ارزيابي اوليه

ارزيابي حين انتقال بيمار

آمبولانس را در مكاني كه به نظر شما و همكارتان امن مي باشد پارك كنيد . در عين حال بايد آمبولانس جايي باشد كه امكان دسترسي سريع به بيمار و تجهيزات وجود داشته باشد .

در خيلي از موارد ،‌نيروهاي پليس قبل از شما در صحنه ، حاضر شده اند . در اين صورت ، بايد قبل از ورود به صحنه با آنها مشورت كنيد .

اگر صحنه جنايي مي باشد مطمئن شويد كه قوانين محلي اجرا شده است .

همچنين مطمئن باشيد كه اگر بيمار مشكوك به قتل است نيروهاي پليس با شما همكاري خواهند كرد . اگر وارد صحنه اي شده ايد كه براي شما و همكارتان امن نمي باشد به بيمار كمك نكنيد .

توجه بعدي شما بايد به حفظ امنيت ساير بيماران و اطرافيان باشد . اين موضوع وظيفه ساده اي نيست . اطرافياني كه تلاش براي كمك به شما دارند يا در اقدامات شما دخالت مي كنند ،‌مي توانند باعث ايجاد مشكل شوند .

از خودتان محافظت كنيد و اطرافيان را يا به يك منطقه امن هدايت كنيد يا انجام وظيفه خاصي را به آنها بسپاريد .

مطمئن ساختن صحنه حادثه نامطمئن :

گاهي شما و همكارتان قادر نخواهيد بود به يك صحنه حادثه امن وارد شويد . زيرا يا نياز به آزاد سازي و در آوردن بيماران وجود دارد يا احتمال وجود مواد سمي و مضر در صحنه مي باشد يا تعداد بيماران زياد است و شما به تنهايي نميتوانيد از عهده آنها بر آئيد .

در چنين شرايطي به نظر مي رسد فراهم كردن اقدامات حمايتي براي فرد بيمار يا مجروح بسيار مشكل باشد . با اين وجود محافظت از خود و همكارتان مهم تر مي باشد .

اگر شما نياز به كمك بيشتري براي كار در صحنه حادثه داريد براي درخواست كمك ترديد نكنيد ، تا حد امكان ، نوع كمكي را كه نياز داريد مشخص كنيد .

به ياد داشته باشيد كه درخواست كمك اضافي مثل تيم نجات،‌ نيروي پليس يا ساير واحدهاي اورژانس ، براي حاضر شدن در صحنه ، زمان مي خواهد .

تعيين مكانيسم آسيب يا نوع بيماري :

يكي از خطرات عمده در ارزيابي پيش بيمارستاني اشتباه در تقسيم بندي بيماران بعنوان بيمار ترومايي و طبي مي باشد . به ياد داشته باشيد كه اساس يك ارزيابي خوب از بيمار ، يكسان است به جز موارد خاص كه چگونگي ارزيابي در بيمار ترومايي و طبي متفاوت ميباشد .

ارزيابي دقيق صحنه شامل مكانيسم احتمالي تروما يا نوع بيماري ، همراه با كسب ساير اطلاعات ،‌ شما را در يك مسير خاص ، هدايت خواهد كرد .

اعضاي خانواده ، نيروي هاي پليس يا اطرافيان مي توانندعلت تماس با 115 را براي شما توضيح دهند .

پس از تكميل ارزيابي ،‌‌ شما شروع به نتيجه گيري خواهيد كرد كه آيا مشكل اصلي بيمار شما تروما است يا مشكل طبي . شما بايد به اطلاعات بدست آمده از اعضاي خانواده يا اطرافيان اطمينان كنيد .

تعداد بيماران را در صحنه حادثه مشخص كنيد . اگر تعداد بيماران بيشتر از حدي است كه از عهده تيم شما بر آيد درخواست كمك بيشتر كنيد . قبل از تماس با بيمار و دسته بندي بيماران ،‌كمك اضافي را درخواست كنيد .كمتر انتظار مي رود كه پس از شروع مراقبت از بيمار ، درخواست كمك اضافي كنيد .

+ نوشته شده در  دوشنبه نوزدهم فروردین 1387ساعت 17:16  توسط سجاد فتحي  | 

شرح حال گيري

پزشك مشهور كانادايي سر ويليام اوسلر مي گويد: ‹‹به سخن بيمار گوش بده او به تو خواهد گفت چه مشكلي وجود دارد. ››

اگر می خواهید در مراجعات بعدی بیمار حال شما را نگیرد( شما را خسته و درمانده نکند) درهمانا جلسه اول شرح حال او را خوب بگیرید. چگونه یک شرح حال خوب بگیریم؟ شما برای ویزیت بیمارتان به محیطی آرام و بدون صدا نیاز دارید. بعد از ورود بیمار او را برای نشستن روی صندلی راحتی راهنمائی کنید و خودتان نیز روی صندلی راحتی مقابل بیمارتان بنشینید بطوری که بتوانید با حوصله ارتباط چشمی و کلامی همزمان داشته باشید. در صورت نیاز خودتان وشغلتان را معرفی کنید. بعد مشخصات بیمار را پرسیده ثبت نمائید. سپس از بیمار بپرسد که مشکل اصلیش چیست؟ و در ادامه با استفاده از کلماتی مثل دیگرچه؟ مشکل بعدی شما چیست؟ و ...... اجازه دهید بیمار خودش حرف بزند و تا زمانی که در مورد بیماریش حرف میزند حرف او را قطع نکنید. از نظر دکتر هانمن فقط چیزهائی که خود بیمار میگوید ارزش دارد. گفته های بیمار را در مورد هر یک از مشکلاتش در یک سطر مجزا ثبت نمائید. در طی صحبت بیمار ارتباط چشمی داشته باشید و طوری یاداشت بردارید که ارتباط شما با بیمار قطع نشود وبیمار مطمئن باشد که حواس شما کاملا با اوست. از عبارات خود بیمار برای ثبت مشکلاتش استفاده کنید و در صورت لزوم عبارات عامیانه را اصلاح کنید. وقتی دیگر بیمار چیزی برای گفتن نداشت به یاداشتهای خود باز گردید وبه ترتیب آنها را کامل کنید. در مورد مکان دقیق،زمان شروع، زمانهای تشدید و بهبود، عوامل تشدید کننده و بهبود دهنده، نوع و کیفیت درد یا ناراحتی، علائم و ناراحتی های همراه، انتشار به محل دیگر و ..... برای هر یک ازموارد گفته شده توسط بیمار بطور مجزا سئوال نمائید. پرسیدن چرا؟ به تشخیص حاد یا مزمن بودن بیماری کمک خواهد کرد. همچنین اگر بیمار در پاسخ به سئوالات نیاز به کمک داشت غیر مستقیم کمک نمائید مثلا اگر بیمار نوع درد را نمی تواند توضیح دهد انواع دردها را به سرعت برای او بازگو کنید طوری که گفته شما چیزی به او القا نکند. (درد سوزشی، سوزنی، فشاردهنده، چکشی، له کننده، مبهم ...). در کل مصاحبه از پرسیدن سئوالاتی که پاسخ آنها بله یا خیر است بپرهیزید. فقط در مورد داشتن ترس از بیمار بطور مستقیم بپرسید که آیا از چیزی می ترسد؟ از چه چیزهائی؟ کی؟ ... . بعد یکبار دیگر بیمار را از سر تا نوک پا با نام بردن تک تک ارگانها برسی و سایر مشکلات موجود را یاداشت کنید. سپس به شرح حال نوشته شده رجوع کنید و زیر مواردی را که واقعا پاتولوژیک اند و توسط خود بیمار عنوان شده اند و جزء شکایت اصلی بیمار هستند خط بکشید ( predominant). اگر این علائم دائمی یا مداوم باشند (persistent) یک خط دیگری زیر ان علامت میکشیم. واگر در حال حاضر ان علامت وجود دارد (present) یا در صورت وجود شرایط مناسب همیشه بروز می کند مثلا وقتی هوا گرد وغبار شود (یا مثلا همیشه در فصل بهار) ابریزش بینی پیدا می کند هر چند ممکن است این علامت حالا موجود نباشد، present محسوب می شود و یک خط دیگر زیر ان علامت می کشیم. حال ما علائم خیلی مهم را با سه خط و علائم با اهمیت متوسط را با دو خط و علائم با اهمیت کم را با یک خط مشخص کرده ایم سایر علائمی که زیرشان خط نکشیدایم پاتولوژیک نبوده و فقط در پیگیری بیماری کمک کننده اند. حال علائم را به ترتیب اهمیت مرتب میکنیم اول علائم سه خطی بعد دو خطی ودر اخر یک خطی. از بین علائم سه خطی اول علائم ذهنی بعد علائم جسمی ودر اخر علائم عمومی را مرتب میکنیم.برای علائم دو خطی و سه خطی نیز همچنین. بعد باید از روی علائم موجود روبریکهای مربوطه را مشخص نمود و با استفاده از کتب رپرتوری، مناسب ترین دارو را معین کرد. چه چیزی باید درمان شود؟ حالتهای جسم و روان در طی گذر زمان ممکن است تغییرات متعددی بکنند. ثبت این تغییرات در شرح حال بیمار ممکن است به ادامه درمان بیمار کمک کند ولی انچه این لحظه مهم است و باید درمان شود فقط و فقط نشانه های فعال وغالب بیمار است که تناسب کمی و کیفی ندارد یا به عبارت دیگر نا متناسب با وضعیت موجود است و فرد خود قادر به تغییر آن نیست. -در درمان بیماری حاد اسپورادیک (پاتوژن عامل بیماری ضعیف است و شخص بعلت استعداد خاص خود مبتلا می شود) جنرال برخورد کرده و همه علائم بیمار را در انتخاب دارو در نظر می گیریم(totality of symptoms)(آفوریسم 82-83 کتاب ارگانون). -در درمان بیماری حاد اپیدمیک (پاتوژن عامل بیماری قوی است) فقط علائم مشترک بین بیماران مبتلا به این اپیدمی را در نظر می گیریم (totality of diseases) یعنی فقط علائم مربوط به بیماری نه علائم مربوط به استعدادهای شخصی در نظر گرفته می شود. راه دیگر تشخیص اسپورادیک یا اپیدمیک بودن بیماری این است که به علائم بیماری های مزمن فرد بنگریم در بیماری حاد اسپورادیک (که در واقع شعله وری وضعیت مزمن بیمار است) چون عامل بیماریزا ضعیف است تغییری در علائم مزمن بیمار ایجاد نمی شود ولی در بیماری حاد اپیدمیک عامل قوی بوده و بیماری ناهمانند قویتری ایجاد میکندوعلائم مزمن بیمار در حین بیماری جدید تخفیف می یابد. -در درمان بیماریهای میازماتیک (مزمن)، اپیدمیک برخورد کرده علائم اختصاصی ومشترک بین این بیماران (totality of diseases) را برای انتخاب داروی مناسب در نظر میگیریم .
+ نوشته شده در  دوشنبه نوزدهم فروردین 1387ساعت 17:3  توسط سجاد فتحي  |